12 Mayıs 2014 | HABER 122. Sayı (Mayıs 2014)

Engin Yıldız ÇEVKAK Uygunluk Değerlendirme Yöneticisi
Yapı malzemelerinin Avrupa Birliği pazarı içinde serbest dolaşımı ilkeleri “Yapı Malzemeleri Mevzuatı” ile sağlanmaktadır. 1989 yılında kabul edilen ve son olarak 2008 yıllarında gerçekleştirilen “Yeni Yaklaşım” mevzuat paketleri ile alınan kararlar çerçevesinde Yapı Malzemeleri mevzuatları revize edilmektedir. Direktiflere getirilen düzenlemeler ile yapı malzemelerinin Avrupa pazarında dolaşımının önünde engel oluşturan farklı ulusal düzenlemelerin ortadan kaldırılması amaçlanmıştır. 
Yapı Malzemeleri mevzuatı, güvenlikle ilgili temel gerekleri, bu gereklerin yerine getirilmesinde uygulanacak teyid sistemlerini, piyasa gözetim ve denetimi gibi konuları açıklarken, temel gerekler de ürünlerin kullanım amacına uygunluğunu, yapıların ve çevrenin güvenliği ile dayanıklılık ve enerji verimliliği gibi hususları düzenlemeyi amaçlamaktadır.
“Yeni Yaklaşım” ilkesi gereği son olarak AB Komisyonu tarafından Yapı Malzemeleri Direktifi (Construction Products Directive-89/106/EEC) yerine 305/2011/EU sayılı Yapı Malzemeleri Tüzüğü (CPR-Construction Products Regulation) hazırlanmış ve 4 Nisan 2011 tarihinde AB Resmi Gazetesi’nde yayımlanarak 24 Nisan 2011 tarihinde Avrupa’da yürürlüğe girmiştir. 
305/2011/EU sayılı “yeni” Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (CPR) Türkiye’de 10 Temmuz 2013 tarihinde uyumlaştırılmış, “305/2011/AB” olarak Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 8 Eylül 2002 tarihinde yürürlüğe girerek en son 1 Aralık 2006’da revize edilmiş olan Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (CPD-89/106/EEC) ise yürürlükten kalkmıştır. 
Yeni Yapı Malzemeleri Yönetmeliği ile (CPR-305/2011/AB) temel ilkelerde açıklayıcı, prosedürleri basitleştiren, güvenilirliği artırıcı bir mevzuat getirilmeye çalışılmıştır. Yönetmelik, CE işaretinin iliştirilmesi şartlarından, yapı malzemelerinin “beyan edilen performans değerlerine uygunluğu” gibi daha teknik ve kesinlik içeren yeni hükümler getirilmekte ve mevcut onaylanmış kuruluşların yeniden görevlendirilmesini gerektirmektedir.
1 Temmuz 2013 tarihinden önce 89/106/EEC sayılı Yapı Malzemeleri Yönetmeliği veya 89/106/EEC sayılı Yapı Malzemeleri Direktifi’ne uygun olarak piyasaya arz edilmiş olan yapı malzemeleri uyumlaştırılmış teknik şartnamesinde (örn. uyumlaştırılmış ürün standardında) CE işaretlemesi, temel gerekleri açısından farklılık olmadığı sürece yeni yürürlüğe giren yönetmeliğe uygun kabul edilmektedir.
Yapı işlerinin temel gerekleri ve yapı malzemelerinin temel karakteristikleri, performans beyanı ve CE işaretlemesi, ekonomik aktörlerin (imalatçı, ithalâtçı, dağıtıcı veya yetkili temsilci) yükümlülükleri, uyumlaştırılmış teknik şartnameler, basitleştirilmiş prosedürler ve piyasa gözetim ve denetimine ilişkin maddeler 10 Temmuz 2013 tarihi itibariyle zorunlu uygulamaya girmiştir.


Yeni Yönetmelik ile Yeni Beyan
“PERFORMANS BEYANI”
Yeni yönetmeliğin getirdiği bir yenilik de, önceki yönetmelikte istenen Uygunluk Beyanı’nın (AT Uygunluk Beyanı) Performans Beyanı’na dönüşmesidir. 
Performansın Değişmezliğinin Değerlendirilmesi ve Doğrulanması esasına (PDDD) dayalı olarak piyasaya arz edilen ürünün değerlendirilerek onaylanan performansına vurgu yapan; herhangi bir karışıklığa mahal vermemek için ürünün PDDD sistemlerinden hangisine göre değerlendirildiğinden hangi onaylanmış kuruluşla çalışıldığına kadar detaylandırılan Performans Beyanı, performans değişmezliği beyanının garantisidir.
İmalatçı, yeni Yapı Malzemeleri Yönetmeliği’ne göre ürününü piyasaya CE işareti ile arz ederken Performans Beyanı düzenlemelidir.
Performans Beyanı, yapı malzemelerinin uyumlaştırılmış teknik şartnameye uygun olarak, temel karakteristikleri ile ilgili performansını ifade eder.
İmalâtçı, imal ettiği yapı malzemesinin beyan edilen performansa uygun olduğuna ilişkin sorumluluğu, performans beyanı düzenleyerek üstlenmiş olur. Aksi yönde bilgi ve belgeler bulunmadığı müddetçe, imalâtçı tarafından düzenlenen Performans Beyanı’nın doğru ve güvenilir olduğu kabul edilir.
Yürürlükten kalkmış yönetmeliğe (CPD-89/106/EEC) göre Performans Değişmezliğinin Değerlendirilmesi ve Doğrulanması (PDDD)” sistemlerinden Sistem 3 kapsamında daha önce başlangıç tip deneylerini onaylanmış laboratuvara yaptırarak “AT Beyanı”nda bulunan imalatçılar AT Beyanı yerine “Performans Beyanı” hazırlamalıdırlar.
Üretici, ürün standardlarının Ek ZA’sında belirtilen “Performans Değişmezliğinin Değerlendirilmesi ve Doğrulanması (PDDD)” sistemlerinden Sistem 1 kapsamında ise onaylanmış kuruluşun düzenlediği, Sistem 3 kapsamında ise onaylanmış kuruluş (Onaylanmış Laboratuvar) tarafından gerçekleştirilen Başlangıç Tip Belirleme deneylerinin dayanağı olarak kendisinin düzenlediği Performans Beyanı’nın referans numarasını CE etiketinde vermelidir.


Performans beyanı aşağıdakileri içerir:
a) Performans Beyanı’nın düzenlendiği ürün tipine ilişkin referansı
b) Yapı malzemesinin performans değişmezliğinin değerlendirilmesi ve doğrulanmasına (PDDD) ilişkin sistem veya sistemleri
c) Her bir temel karakteristiğin değerlendirilmesi için kullanılmış olan uyumlaştırılmış standardın veya Avrupa Teknik Değerlendirmesinin referans numarası ve yayım tarihini
ç) Özel teknik belgenin kullanılması hâlinde, bu belgenin referans numarasını ve imalatçının ürününün uyduğunu beyan ettiği gerekleri
d) Yapı malzemesinin tâbi olduğu yürürlükteki uyumlaştırılmış teknik şartnameye göre belirtilen kullanım amacını veya amaçlarını
e) Beyan edilen kullanım amacı veya amaçlarına karşılık gelen uyumlaştırılmış teknik şartnamede yer alan temel karakteristiklerin listesini
f) Yapı malzemesinin beyan edilen kullanım amacı veya amaçlarına ilişkin en az bir temel karakteristiğinin performansı,
g) Yapı malzemesinin Yapı Malzemeleri Yönetmeliği’nin 5.’nci maddenin üçüncü fıkrasına göre belirlenmiş temel karakteristiklerine ilişkin olarak, gerekiyorsa hesaplamaya dayalı, seviye veya sınıf veyahut bir tanım olarak performansını
ğ) İmalatçı tarafından ürünün piyasada bulundurulması hedeflenen ülkenin o ürünün kullanım amacı veya amaçları ile ilgili mevcut mevzuatı da dikkate alınarak, yapı malzemesinin kullanım amacına veya amaçlarına ilişkin temel karakteristiklerinin performansını
h) Listelenmiş temel karakteristikler arasından beyan edilmemiş performans için NPD (No Performance Determined- Performans Belirlenmemiştir) harflerini
ı) Bir yapı malzemesi ile ilgili Avrupa Teknik Değerlendirmesi düzenlenmiş ise yapı malzemesinin ilgili Avrupa Teknik Değerlendirmesinde yer alan temel karakteristiklerine ilişkin sınıflar veya seviyeler ya da bir tanımda ifade edilen performansını.