8 Haziran 2012 | TEKNİK MAKALE 99. Sayı (Haziran 2012)

FİXA Yapı Kimyasalları
Yapılan araştırmalar, günümüzdeki enerji tüketiminin yüzde 50’sinin konutlarda gerçekleştiğini ortaya koymaktadır. Konutlardaki enerji tüketiminin yüzde 75’i ise ısınma ihtiyaçlarının karşılanmasında kullanılmaktadır. Bu noktada, yapılacak ısı yalıtımı uygulamaları ile yüzde 50 tasarruf sağlayarak, karbon salımını önemli ölçüde düşürmek ve ülke ekonomisine 7-8 milyar $ civarında kazanç sağlamak mümkün.
Binalarda ısı yalıtımı uygulamalarının yukarıda bahsedilen faydaları sağlaması ise kaliteli malzeme ve kaliteli uygulama ile mümkün olabilmektedir.

Ülkemizde malzeme kalitesi açısından üretici firmaların denetlenmesi, ancak sahip oldukları kalite işaretlemeleri ile yapılabilmektedir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığının her ilde laboratuvar ve denetleme faaliyetleri tamamlandığında, ürün kalite denetlemesinin daha yoğunlaşacağı düşünülmektedir.
Uygulama aşamasında ise oluşturulmuş sağlıklı bir denetim mekanizması ne yazık ki yoktur. Üretici firmalar ve sivil toplum kuruluşları tarafından ısı yalıtımı uygulama eğitimleri verilmesine rağmen uygulama hataları da her geçen gün artmaktadır. Bunun en önemli nedenlerinden birisi de “bilinçli yapılan yanlış uygulamadır”.
Uygulamacı firmaların bir bölümü maliyetleri düşürmek adına metrekareye düşen malzeme miktarını azaltmak için bilinçli olarak uygulama hataları yapmaktadır. Maalesef bu durum uygulama bilgisinin artırılması ile çözülebilecek bir problem değildir. Burada denetçi olarak, iş yaptıran mal sahiplerinin devreye girmesi gerekmektedir. Mevcut binalarda yapılan ısı yalıtım uygulamalarında mal sahibi veya apartman yönetimlerinin, yeni yapılan binalarda ise taşerona işi veren firmaların sıkı denetimi gerekmektedir.
Isı yalıtım uygulamasında karşılaşılan temel problemleri ürün kullanım hatalarına göre sınıflandırabiliriz:

•    Isı yalıtım levhası yapıştırma harcı uygulama hataları
•    Isı yalıtım levhası sıvama harcı uygulama hataları
•    Isı yalıtım levhası (EPS, Karbonlu EPS) uygulama hataları

Isı Yalıtım Levhası Yapıştırma Harcı uygulama hataları    
Metrekareye düşen malzeme miktarını düşürmek adına yapılan yanlış uygulamalar bulunmaktadır. Yapıştırma harcı genellikle ısı yalıtım levhasının sadece belli noktalarına ve ince bir tabaka halinde (1-2 mm) uygulanmaktadır (Şekil 1, 2).

Yanlış uygulama sonucunda dübelleme işlemine geçilmeden, uygulamanın yapıldığı yere bağlı olarak rüzgar şiddetinden plakalar yerinden ayrılabilmektedir.
Problemin çözümü: Isı yalıtım levhasının kenarının bir çerçeve gibi dönülmesi gerekir; ayrıca orta bölümlerde de öbekler konulmalıdır. Metrekareye düşen malzeme yapıştırıcı miktarı en az 5 kg olmalıdır. Levha yüzeyinin en az yüzde 40‘ı yalıtılacak yüzeye yapıştırılmalıdır (Şekil 3).

Yüzey Hazırlığı
Yüzey hazırlığı yapılmadan uygulama yapılması, levhaların yüzeyden ayrılmasına neden olmaktadır. Buradaki ayrılma, uygulama yüzeyinin (sıva, cam mozaik vb.) kohezyon gücünün olmamasından kaynaklanmaktadır  (Şekil 4).

Problemin çözümü: Zayıf ve hareketli sıvalar ve boyaların yüzeyden uzaklaştırılması gerekmektedir. Cam mozaik üzerine yapılacak uygulamalarda yüzey çok iyi kontrol edilmeli ve hareketli parçalar sökülüp sıva yapılmalıdır. Ayrıca tutunmayı artırmak için kum dolgulu astar kullanılmalıdır.
Isı yalıtım levhası sıvama harcı uygulama hataları

Filenin uygulaması
Filenin yerleşim yeri büyük önem taşımaktadır. Sıvanın en altında kalan bir file uygulamasının doğuracağı sonuçlar Şekil 7 ve Şekil 8’de görülmektedir.

Problemin çözümü: Levhaların üzerine iki kat sıva yapılır. Levhaların yüzeyine ilk kat sıva, mala ile uygulanır. Birinci kat sıva sürüldükten sonra henüz kurumadan, üzerine sıva filesi çelik mala ile hafifçe bastırılarak tutturulur. Sıva filesinin tüm yüzeyi boyunca ilk kat sıvanın içine hafifçe gömülmesi gereklidir. Sıva filesi, 3-4 mm’lik toplam sıva kalınlığının 2/3’ü file altında, 1/3’ü file üstünde kalacak şekilde uygulanır (filenin yalıtım levhası ile temas etmemesine dikkat edilmelidir).

Yüzey kürlenmesi
Çimentolu harçlarda ilk priz süresince bünyeye nem veya su girişi olmamalıdır. Aksi taktirde çiçeklenme olması kaçınılmazdır (Şekil 9). Şekil 7’de balkon altında EPS ve XPS uygulamasının yan yana uygulandığı görülmektedir. Filelerin köşelerden çıkması da köşe profili kullanılmadığını göstermektedir. Ayrıca uygulamada iskele kurulumunun da tehlikeli ve hatalı olduğu görülmektedir.

Problemin çözümü: Sıva uygulaması yapılmadan önce iklim şartları göz önünde bulundurulmalıdır. Yağış öncesi ve yağış esnasında kesinlikle uygulama yapılmamalıdır. Özellikle İç Anadolu ve Doğu Anadolu Bölgesi’nde yapılan uygulamalarda bahar aylarında yaşanan çiğ yağmasından dolayı uygulamalar hava şartları dikkate alınarak yapılmalıdır. Uygun hava koşulları gözlenmelidir.

Dış cephe ısı yalıtım sistemi uygulamalarında pencere, kapı ve duvar yüzeylerinin oluşturduğu köşelerde düzgün bir kenar oluşturabilmek için köşe profilleri kullanılmalıdır. Köşe profilleri, sıva katmanının oluşturulmasından önce köşeye yerleştirilerek, üzeri sıva ile kapatılır. Köşe profillerinden başlamak üzere donatı sıvası tüm yüzeye mala ile uygulanmaya başlanır. Sıva içerisine gömülecek olan sıva filesine ilave olarak, pencere ve kapı köşelerinde yaklaşık 30x40 cm. ebatlarında, yatayla 45°lik açı yapacak şekilde takviye file veya kırlangıç file uygulanmalıdır. Kenar ve köşelerin oluşturulmasında, köşe profilleri daha iyi yapışma için bir miktar sıva ile birlikte tatbik edilmelidir (2).

Isı yalıtım levhası (EPS, Karbonlu EPS) uygulama hatası

Isı Yalıtım Levhası Stoklama
Isı yalıtım levhalarının üretimlerinden kaynaklanan problemleri bu konu başlığının dışında tutarsak, özellikle depolama şartlarından kaynaklanan malzeme sorunları, uygulama hatalarına sebebiyet vermektedir. Şantiye ortamında depolanma yapılırken, ısı yalıtım levhalarının yağış etkisi ve güneş ışınlarına karşı üzerlerinin örtülerek korunması gerekir. Yaz aylarında özellikle karbonlu EPS ürünlerinin yüzeyinde oluşan ısı birikimi harcın bu yüzeye sürülmesi esnasında aniden kurumaya neden olduğundan, yapışma problemleri oluşmaktadır. Şantiye ortamında bu durumu çözümlemek adına harç kıvamı daha sulu hazırlanmakta ve bu da zaman içerisinde Şekil 12’de görüldüğü gibi ısı yalıtımının yüzeyden ayrılmasına sebebiyet vermektedir.
Problemin çözümü: Isı yalıtım levhaları şantiye ortamında depolanırken, yağış etkisi ve güneş ışınlarına karşı üzerlerinin branda veya sızdırmaz bir örtüyle örtülerek korunması gerekir (Şekil 13).
Yukarıda üç ana başlık altında incelenen uygulama hataları, yanlış uygulamalar sonucunda alınan müşteri şikâyetlerini içermektedir. Bunların dışında çok farklı uygulama hataları da olmaktadır. Ayrıca üreticiden kaynaklanan yoğunluk, ebat, yüzey şekli, hammadde kalitesi gibi birçok nedenden ötürü problemler yaşanabilmektedir.

Firmalara düşen görev, başta standartlara ve kalite kriterlerine uygun üretim yapmaktır. Bundan sonra müşteri şikâyetlerini birer zaman kaybı olarak değil, eğitim ortamı olarak görüp müşteri ve uygulamacı bilinçlenmesini en üst seviyeye çıkarmak hedeflenmelidir.