7 Ekim 2011 | TEKNİK MAKALE 92. Sayı (Eylül - Ekim 2011)

İnş. Müh. Faruk Bilal Mantolama cephe sisteminin uygulandığı binaların genellikle çok katlı yapılar olması ve bu binalarda çalışan ve barınan insan sayısının fazlalığı, yangın ve güvenlik önlemlerinin çok daha dikkatli bir şekilde ele alınması sonucunu doğurmaktadır.
Bir yapının Pasif Yangın Koruması, “Yapıdaki sıcaklık yükselmelerine karşı ve/veya yapının yangınla karşılaşmayacak tarafında maksimum müsaade edilebilir sıcaklıktan daha düşük bir sıcaklık oluşacak şekilde izole etmektir” diye tanımlanabilir. Pasif yangın durdurucu malzemeler, yangın anında yapıdaki insanların dışarı çıkabilmesine imkan verir ve yangının yayılmasını önleyerek, itfaiyecilerin yangını en kısa sürede, yapıya en az zararla söndürmeleri için gerekli zamanı sağlar. Ayrıca pasif yangın durdurucu malzemeler, yapının taşıyıcı sistemlerinin (betonarme, çelik, ahşap) stabilitelerini ve mukavemetlerini koruyarak yapının çökme olasılığını azaltırlar.

Yangın yalıtımının hangi şartlarda ve hangi kriterlere uygun olarak yapılması gerektiği Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında belirtilmektedir. Giydirme cephe uygulamalarında yangın yalıtımı, yangının civardaki binalara yayılmasını sınırlandırmak için cepheye, binanın cephedeki taşıyıcı kısımlarına, dışarıdan yangının diğer katlara sıçramaması için çatı ve cephelere yapılabilir.

İngiltere’de Bina Yönetmeliği Part B’de 20 metre yükseklikten sonra yanıcı yapı malzemelerinin kullanımına izin vermez. Alman Yangın Yönetmeliğine göre bina yüksekliği 0-7 metre arası B2, 7-22 metre arası  B1 ve kat geçişleri ve pencere çevrelerine iki katta bir yangın bariyerleri 22-100 metre arası A , Yanıcılık Sınıfı malzemeler (DIN 4102) kullanılabilir. Alman Yangın Yönetmeliğine göre üç kata kadar yapılarda yanar yalıtım malzemeleri kullanılabilmektedir. Daha yüksek binalarda yanar malzemeler büyük ölçekli yangın testiyle geçer belgesi alınmadıkça kullanılamamaktadır. Dikey Yangın Bariyeri, dikey yönde yapının yangın iletiminin kesilmesi gereken yerlere konulur.

Birçok Avrupa ülkesi (Finlandiya, İsveç, Polonya, Danimarka, Norveç) dış cephenin dışındaki yanıcılık sınıflarını yangın yönetmeliklerinde B, s1, d0 olarak belirlemişlerdir. Dört kata kadar binalarda B-S1, D0 yanıcılık sınıfındaki ısı yalıtım malzemeleri yangının bir kompartımandan diğerine geçişi yalıtım malzemesi vasıtasıyla olmayacak ve komşu binalara yangın atlamayacak şekilde yalıtılacaktır. Dış duvarların taşıyıcı olmayan çerçeveleri D-s2, d2 yanıcılık sınıfında olmalıdır.

Yangın Yönetmeliğimiz Dış Cephe ifadesiyle, cephe boyunca alev yayılımına maruz kalan veya kalabilecek yüzeyleri ifade etmektedir. Dış cephede yer alan malzemelerin, kaplamaların, bir yangın anında yanarak alev yayılımına katkıda bulunmaması gerekmektedir. Alt tabakada bulunan yalıtım malzemelerinin dış cephe için istenen yangına tepki özelliklerine sahip malzemelerle kaplanması durumunda yangın yönetmeliğine göre dış cephe olarak değerlendirmesine gerek kalmamaktadır.

Dış cephelere uygulanan kompozit yalıtım sistemlerinde en dış kaplama dikkate alınmaktadır. Ancak cephe kaplaması arasındaki derzlerin ve kaplama ile ısı yalıtım tabakaları arasında boşlukların bulunması durumunda, bir yangın anında alevler ısı yalıtım tabakasına hemen nüfuz edecek, ısı yalıtım tabakaları tutuşarak yangının yayılmasına sebep olacaktır. Bu tür uygulamalarda derzlerin yangına dirençli malzemelerle kapatılması veya dış cephe kaplamasının arkasında yer alan yalıtım tabakalarının da kaplamalar için istenen yangına tepki özelliklerinde olması gerekmektedir. 

Mantolamada da pasif yangın güvenlik önlemleri alarak can ve mal kayıplarımızı en aza indirebiliriz.

Kaynaklar
Fire Performance of External Thermal Insulation Composite Systems (ETICS) in Buildings” I. Kathoff