İnşaat sektörünün içinde önemli bir payı olan "yalıtım sektörü" de her geçen yıl büyümekte ve gelişmektedir. Artan enerji ihtiyaçlarıyla, enerji üretiminin, enerji talebini karşılama oranı 1990 yılında %49 iken, 1995 yılında %43'e, 2000 yılında %34'e gerilemiştir. 2005 yılında bu oranın %25'e düşeceği hesaplanmıştır. Üretimtüketim oranı değerlerinin olumlu hale getirilmesi için enerji üretimi arttırmalı, enerji verimli kullanılmalıdır. Bu oranlar aşağıdaki çizelgede verilmektedir:

Sanayi sektöründen sonra en fazla konut sektöründe kullanılmakta olan enerjinin sektörel kullanımı da aşağı daki gibidir

Türkiye'de 8.063.646 adet bina bulunmaktadır. Konutlarda harcanan enerjinin yaklaşık %80'i ısıtma amaçlı olarak kullanılmaktadır. Türkiye'deki konutların sadece %1,6'sı TS 825'e uygun şekilde yalıtımlıdır. Yapılan hesaplamalar sonucunda tüm bina stoğunun mevcut TS 825'e göre yalıtılması durumunda, enerji tasarrufunun yılda 2 milyar doların üzerinde bir değere sahip olacağı düşünülmektedir.

DÜNYADA YALITIM PAZARI

Yalıtım sektörü Avrupa ve ABD'de son 50 yılda gelişmiş ve 2001 yılında ABD'de sadece çatı yalıtımı pazar büyüklüğü 30 milyar doların üstüne çıkmıştır. Sektörün gelişimi son 2030 yılda yavaşlama eğilimine girmiştir. Bunun nedeni, gelişmiş ülkelerdeki yatırımların azalmasıdır. Sektördeki son gelişmeler, yeni ürünlere nazaran mevcut ürünlerde yenilikler olarak karşımıza çıkmaktadır. Örneğin asfalt shingle kaplama için tasarlanmış olan ısı yalıtımlı ve arası havalandırmalı kompoze OSB paneller, zor detaylarda kullanmak üzere tasarlanan poliüretan esaslı sürme veya püskürtme su yalıtım membranları, hem sıcak hem de soğuk iklimlere uygun üstün performanslı polimer bitümlü su yâlıtım örtüleri, noktasal yapıştırmaya uygun olarak hazırlanmış altyüzeyli polimer bitümlü su yalıtım örtüleri gibi ürünler bu yeniliklerden bazılarıdır.

Küreselleşme yalıtım firmaları arasında da yoğun evliliklere sahne olmuştur. Yalıtım malzemelerinin çeşitliliğiülkeden ülkeye değişmektedir. Bu değişim hem yapı teknolojilerine, hemde ülkenin mimari geleneklerine Bağlı olarak farklılık göstermektedir. Örneğin İngiltere ve Iskoçya'da eğimli çatıların kaplanmasında geleneksel malzeme olan kesilmiş "arduvaz taş kaplama" çok yaygınken, Akdeniz ülkelerinde kiremidin hakimiyeti ABD ve Kanada'da yaygın olarak "asfalt shingle" kullanımı göze çarpmaktadır. Avrupa'da az katlı yapılarda taşıyıcı duvarlar yaygın kullanıldığı için, çift duvar arasında ısı yalıtımı uygulaması yüksek oranda yapılmaktadır. Çift duvar arası ısı yalıtımı ABD konut pazarında da en yaykullanılan yalıtım şeklidir.

ABD'de OSB ve alçı pano arasına ısı yalıtımı yerleştirilmesi yöntemi de yaygındır. ABD?de çatı yalıtımları ticari ve komut olarak ikiye ayrılmakta, bu ayrım da beraberinde teras çatı ve eğimli çatı ayrımını getirmektedir. Ticari denen kısımda ağırlıklı olarak su yalıtımında bitümlü örtüler / EPDM örtüler yalıtımı olarak da poliizo levhalar kullanılmaktadır. Konut pazarında asfalt shingle çatı kaplaması en yaygın olarak kullanılan su yalıtım ürünüdür; ısı yalıtımı olarak da yine poliizo ve cam yünü kullanılmaktadır. Almanya?da eğimli çatılı konutlar pazarında kiremit, teras çatılarda bitümlü örtüler ve PVC örtüler kullanılmakta, ısı yalıtımı olarak da XPS, poûretan, genleştirilmiş polistren, kaya yünü gibi ürünler kullanılmaktadır. Dünyada kullanılabilen yalıtım malzemesi çeşitleri çok fazla olmayıp, her geçen yıl sadece metraj açısından fazlalaşmaktadır. Son yıllarda kombine çözümlere de gidilmektedir. Dünyada üretim teknolojisindeki gelişmeler, ürün teknolojisindeki gelişmeler kadar hızlı olmamaktadır.

TÜRKİYE'DE YALITIM PAZARI

Daha önceki yıllarda yalnızca cam yünü, ekspande polistren, tabii mantar ve poliüretan üretebilen Türkiye yalıtım piyasasına daha sonra taşyünü ve ekstrüde polistren üretimi de katılmıştır. Son yıllarda elastomerik kauçuk köpüğü ve polietilen köpük, vb. ürünlerin üretimleriyle Türk yalıtım pazarı bugünkü halini almıştır. Malzeme kalite düzeyleri batı ülkelerini aratmayacak ölçüde düzeltilmiştir. Teknolojik olarak su ve ısı yalıtımı birlikte çözülebilecek bazı kombine sistemlerin üretimlerine de son yıllarda başlanmıştır.

Yalıtım, inşaat maliyetlerinde %35 oranında bir pay alır. Şu anki büyüklüğü 450500 milyon dolar olduğu kabul edilen yalıtım sektörü, aynı büyüme oranlarını devam ettirdiği taktirde 5 yıl sonra 2 milyar dolar düzeyine erişebilecektir.

Türkiye'de yalıtım sektörü genel olarak üreticisatıcı/uygulayıcı ilişkisi içinde çalışmaktadır. Üreticiler, ürettikleri malzemeleri seçilmiş bayiler/satıcılar vasıtasıyla piyasaya vermekte ve yine bayiler/alt bayiler/uygulama taşeronları vasıtası ile uygulanmaktadır.

Isı yalıtım çalışmaları bütün dünyada önemli yer tutar. Ancak gerek inşaat işlerindeki kalite, gerekse de Avrupa birliği ülkelerinde deprem tehdidinin Türkiye'yle karşılaştırılmayacak derecede az olması nedeniyle, su yalıtımı ile ilgili standardizasyon çalışmaları ısı yalıtımı konusundaki faaliyetler kadar fazla değildir. Türkiye ise ciddi bir deprem kuşağında yer aldığından, su yalıtımı uygulamalarının önemi büyüktür.

ÜRETİM

Türkiye'de ısı ve su yalıtım ürün başlıkları aşağıdaki gibidir:

? Isı Yalıtımı

Mineral Yünler

XPS: Ekstrüde Polistren Köpük

EPS: Ekspande Polistren Köpük

Yalıtım Camı

Perlit

Poliüretan

? Su Yalıtımı (Kiremit Altı ve Shingle dahil)

Ülkede polimer su yalıtım örtüsü ve kiremit alti örtü üretim kapasitesi yaklaşık 50 milyon m2/yıl olmasına karşın, ithal ürünler dahil polimer bitümlü örtülerde yıllık kullanım miktarı 1718 milyon m2 dolayındadır. Kiremit alti örtüler için benzer rakamları vermek oldukça zordur.

XPS ısı yalıtımında yıllık üretim kapasitesi yaklaşık 400.000 m3 dolayında olmasına karşın, son yıllarda 185190 bin m^'lük satışlar yapılmakta, dolayısıyla üretim boşluğu görülmektedir.

SEKTÖRÜN HAMMADDELERİ

? Isı yalıtım malzemelerinden XPS "Ekstrüde Polistren Köpük" ve EPS "Ekspande Polistren Köpük" levhaların üretimi için gerekli olan polistren hammaddesinin tamamına yakını yurt dışından ithal edilmektedir.

? Mineral esaslı ısı yalıtım malzemelerinde kullanılan bağlayıcı (bakalit vb.) malzemeleri hem yurtiçinden, hem de yurtdışından temin edilmektedir.

? Kauçuk esaslı tesisat yalıtım malzemelerinin hammaddeleri yurtdışından temin edilmektedir. Polietilen esaslı tesisat yalıtım malzemelerinin hammaddeleri hem yurtiçinden hem de yurtdışından temin edilmektedir.

? Cam tülü kaplamaların tümü yurtdışından, alüminyum kaplamaların tümü ise yurtiçinden temin edilmektedir.

? Sıvalı dış cephe ısı yalıtım sistemlerinde kullanılan sıva, yapıştırıcı, son kat dekoratif kaplamalar, subasman profili ve köşe profili yurt içinden, dübel ve alkali dayanımlı donatı filesi hem yurtiçinden hem yurt dışından temin edilebilmektedir.

? Tüm plastik esaslı ısı yalıtım malzemelerinde kullanılan yangın geciktirici katkılar Türkiye'de üretilemediğinden yurt dışından temin edilmektedir.

? Su yalıtımı olarak örtüler, likit astar koruyucular için bitüm, rafinerilerden temin edilmekte, APP (kısmen yurtiçinden), SBS, emülgatör türü katkılar ile yüzey kaplama taşları yurtdışından temin edilmektedir.

İHRACAT

Türkiye'de üretilmekte olan yalıtım malzemeleri ihracatı 2003 yılı itibariyle yaklaşık 7075 milyon USD düzeyindedir. Ürünleri oluşturan hammaddelerin birçoğunun ithal edilerek kullanılması ve bitüm fiyatlarının çok sık artırılarak Avrupa fiyatlarının üzerine çıkartılması, su yalıtım örtü üreticilerinin ihracatını sekteye uğratmaktadır.

İTHALAT

Üretim için gerekli hammaddelerin bir kısmı ithalat yoluyla karşılanmakta, fakat mamul madde önemli oranda ülkede üretilmektedir. Özellikle, elastomerik kauçuk ve polietilen köpük son yıllara kadar ithal edilirken, bu malzemeleri üreten fabrikaların kurulması ile bu malzemelerde yerli üretime geçilmiştir. Çok az miktarlarda da olsa taşyünü, elastomerik kauçuk, polietilen köpük ithalatına devam edilmektedir. Ekspande Polistren ile Ekstrüde Polistren hammaddeleri henüz ülkede üretilemediğinden, bu hammaddeler ithal edilmektedir.

YALITIM SEKTÖRÜNÜN GÜCÜ

Türkiye'de yalıtım sektörünün önündeki fırsatlar ve sektörün gelişmesini sağlayacak etkenler aşağıdaki maddelerde belirtilmiştir:

? Enerji pahalılığı,

? Yalıtım bilincinin artması (örneğin "mantolama faaliyetlerinin artması"),

? Güvenli yapılara karşı artan duyarlılık,

? Cephe, çatı ve pencere yalıtımlarından birinin yaptırılmasının diğerlerini de gündeme getirmesi (örneğin plastik doğrama ve çift cam uygulamalarının yalıtıma olan ihtiyacı arttırması),

? Sektörün hızlı büyümesi,

? Sağlık bilincinin artması,

? Çevre bilincinin artması,

? Yalıtımla ülkenin refah düzeyinin artması,

? TS 825 Isı Yalıtım Yönetmeliği ve Yapı Denetim mekanizması (yeni yapılar için),

? Gürültü Kontrol ve Yangın Yönetmeliği,

? Tesisat sektöründe yalıtım bilgisinin yüksek olması (Türk Tesisat Mühendisleri Derneği TTMD ve Makine Müh. Odası'nın konuya önem vermesi),

? AB uyum çalışmaları,

? Sivil toplum örgütlerinin profesyonelleşmesi ve kitap dergi, bülten vb. eğitici faaliyetleri.

YALITIM SEKTÖRÜNÜN SORUNLARI

Yalıtım sektöründe öncelikli sorun sektörel veri eksikliğidir.

Döviz kuru riskleri

Yalıtım sanayisi üretiminin en büyük sorunu, üretimde kullanılan hammaddelerin büyük bir bölümünün ithal olması nedeniyle karşı karşıya kalınan döviz kuru riskleridir.

Standart dışı üretim haksız rekabet

Mevcut TSE ürün standartlarına uygun olmayan bazı ürünler ithal edilmekte ve iç pazarda satılmaktadır. Ayrıca, kurumsal yapısı olan firmaların ürettiği ürünler, kalitesiz şekilde üretim yapan, merdivenaltı olarak adlandırılabilecek üreticilerin ürünleri karşısında haksız rekabete maruz kalmaktadır.

KDV oranları ve SSK prim yükü KDV oranlarının yüksekliği ve SSK prim yükünün ağırlığı üretici kesimin sorunları arasındadır.

ARGE çalışmalarının eksikliği ARGE çalışmalarının teşvik edilmemesi, AB uyum sürecinde rekabet açısından önemi fark edilmiş bir sorun olarak ortaya çıkmaktadır.

Konut yapımında yalıtımın ihmal edilmesi

Türkiye'de konut yapımı ağırlıklı olarak inşaat sektörü içinde pay almakta, ancak ucuz konut üretme çabaları içinde birçok iş kalemi ihmal edilirken, yalıtım bu ihmalde en ön sırada yer almaktadır. Mevcut standartşartname ve yönetmeliklerde bazı uygulamalar zorunlu olarak belirtilmesine karşın, konut inşaatlarında bu uygulamalardan kaçınılmaktadır.

YALITIM SEKTÖRÜNDEKİ GELİŞMELER

Türkiye'de doğrudan inşaat sektörünün gelişimine paralel bir büyüme gösteren yalıüm konusundaki ürün talebi devamlı bir artış göstermektedir. Yeni yapılan yapıların yanında eski yapıların yenileme işlerinin de zamanla artması beklenmektedir. Avrupa Birliği'ne uyum aşamasında yol alındıkça, oluşturulan yeni yönetmelikler ve "Mevcut Binalarda Isı Yalıtımı Yönetmeliği"nin çıkarılması sağlandıktan sonra iş hacminde oldukça büyük artış beklenmektedir.