İngiliz standartlarına (Byelavv 49) göre 7 " C akışkan suyun sıcaklığı, % 50 buzlanmaya müsaade eder, 6 ° C dış ortam sıcaklığı ve 8 saat boyunca donmaya direnç göstermesi beklenir.

Donmaya karşı yalıtım kalınlıkları (mm)

Kısa Süreli (Gece) Donmaya Karşı u Farklı Değerlerine Göre Kullanılabilecek Kauçuk Köpüğü Kalınlıkları (bakır borular) H Boru Çapı(mm) 15 22 28 35 p. Boru Çapı(mm) 15 22 28 35 3000 Yalıtım 25 19 19 9 2000 Yalıtım 32 25 25 13 Don yalıtımında kullanılan malzemelerde buhar geçirgenliği 0.05 g/(s.MN)'den büyük olmamalı.

Esnek Isı Yayan Kablolar

Elektrikli ısı izleme sistemi, arıtma tesisleri, petrol taşıyan boru hatlan, yangın hidrantları, su boruları ve vanaları, çatı ve yağmur iniş olukla» teras çatı süzgeçleri, kanalizasyon hatları, uçak ve helikopter pistleri gibi alanlar dona karşı yalıtım yapılabil* cek yerlerdir. Bu sistemin en önemli avantajı ise yağışı ve donmayı algılayan sensörler sayesinde sadece ihtiy halinde devreye girmesi ve gereksiz enerji tüketmeme dir. Kablolar üç ana grupta toplanırlar: Seri Rezist Kablolar, Kendinden Sınırlı Kablolar ve Sabit Güç loları. Kabloların ayrıca ıslak ve kuru yerler için özel 1 leri vardır.

Su ve Donma

Su molekülleri gözükmeyen (latent) ısıya (radiative eneri ji) sahiptir. Su molekülleri bir oksijen ve iki hidrojen molekülleri içerir. Su molekülleri sıvı ve buz yapan hidrojen bağları oluşturarak kimyasal olarak birbirine bağlanır. Su, buz haline döndüğünde su molekülleri kristal haline dönüşür. Faz değişikliği sıvıdan buza ekzotermik reaksiyondur. Bu kimyasal enerji (gözükmeyen ısı) terJ mometreyle ölçülebilen hissedilir ısıya dönüşür. Havanın toplam ısısı hissedilir ve gözükmeyen ısının toplamıdır. Nemli havanın enerji içeriği kuru havaya göre daha yüksektir. (Aynı hava sıcaklığında bir dondurma, nemli iklimde kuru iklime oranla daha çabuk erir). Su buza faz değiştirdiğinde, gözükmeyen ısı duyulabilir ısıya dönüşür ve sıcaklık yükselir. Buz suya döndüğünde, hissedilir ısı hidrojen bağları kırılarak havadan ayrılır. Hissedilir ısı su moleküllerini içeren kimyasal enerjiye dönüşür. Donmaya karşı diğer öneriler şunlardır: Propilen glikol antifrizi yerine ısı transfer akışkanı kullanılabilir. Isı yayan bantlar ve polybutilen boru kullanılabilir. Soğuk havalarda mümkünse sistemin drene edilmesi gerekebilir. Donmuş boruya asla ılık su veya şaloma kullanılmaması gerekir. Donmuş hattı açmak için saç kurutma makinesi daha emniyetlidir. (Sıcak hava sudan daha hızlı ısı transfer eder)

Yalıtım Kalınlıklarına Göre Donma Süreleri ve Isıtıcı Kablo Seçim Abağı

Borularda donmaya karşı ısıtıcı kablolarla beraber yalıtım kullanılmalı. Yalıtım malzemeleri su taşıyan borularda yalıtımsız borulara göre yirmide bire kadar ısı kaybını azaltır. Yalıtım malzemesi kabloyla temasta olduğun dan onun yaydığı ısının çevreye yayılmasını önleyip borudaki akışkana transfer olmasını sağlar. Yalıtım, kablonun dondan zarar görmesini engeller. Yalıtım malzemesinde yangın dayanımı, sudan etkilenmemesi, akışkan sıcaklığına uygun olması gibi kriterlere göre seçim yapılır. Bina içleri, bodrum katlan ve diğer kuru alanlarda camyünü/taşyünü tercih edilmelidir. Dış ortamlar ve sudan etkilenebilecek yerlerde kauçuk köpüğü, polietilen köpüğü, poliüretan, ekstrüde polistren kullanılabilir. Yalnızca vinil köpüğü kullanılmamalıdır. Prensip olarak ihtiyaca uygun olarak boyutlandırılan bir borunun içinde herhangi bir buzlanma olmamalıdır. Ancak özel durumlarda ayrıcalık yapılabilir ve ihtiyaca uygun olarak buz oluşumuna izin verilebilir. CEN standartlarına göre pratikte %5'lik buz oluşumuna izin verilmektedir.

Kaynaklar:

1. Armacell Teknik Notları ve Hesap Programı

2. İzocam Sarı Kitap

3. Hutchinson Teknik Föyleri

4. Termo Klima Kasım/2000 Armacell/Metin Çıplak Kauçuk Köpüğü

5. Thermaflex/Tevfîk Ceritoğlu Borularda Don Hasarı

6. Form A.Ş./Mehmet Emgen/Isıtıcı Kablolar

7. Eltherm/ Raychem/Nelson Teknik Katalogları

Faruk BİLAL

Himerpa A.Ş.