Bilimsel olmadığını düşündüğümüz değerlendirmeler sonucunda XPS ürünleri haksız bir şekilde eleştirilmektedir. XPS üreticisi bir firma olarak, bu konudaki görüşlerimizi Türk Standardları Enstitüsü, Bayındırlık ve Iskan Bakanlığı ve siz değerli sektör kamuoyuna aktarmayı görev bilmekteyiz.

Durmuş TOPÇU  Dow Türkiye A.Ş. Gökhan KORKMAZ Mardav Yalıtım A.Ş.

İddia 1:

TS 825'de yer alan EPS ve XPS ürünlerininin lambda (X) ve buhar difüzyonu geçirgenlik değerlerinde ciddi tereddütlerimiz vardır. EPS için 15 kg/m3 yoğunluğun üstündeki değerler dikkate alınmamıştır

Yanıt:

- Ülkemizde TS 825 standardı 1979 yılında hazırlanmış ve yürürlüğe girmiştir. Yeni revizyonun yapıldığı 1998 yılına kadar 19 yıl süreyle yürürlükte kalmıştır. Bu 19 yıllık süre boyunca EPS ile ilgili değerler bugünkü yoğunluk ve bugünkü lambda(X) (0.035 kCal/m°oCh=0.040 VV/mK (mevcut standardaki değer)) değerleri olmasına rağmen, hiç bir EPS üreticisi bu değerlere itiraz etmemiştir. Bunun sebebi, 19 yıl boyunca ve halen pazarda satılan EPS ürünlerinin % 90'ından fazlası 10 kg/m3 yoğunlukta üretilmesidir. Halen yürürlükte olan TS 7316 nolu EPS ürün standardı, 10 kg/m3 yoğunluklu ürünlerin lambda değerlerini 0.046 W/mK ola-rak belirtmektedir. Kaldı ki piyasada 27 üreticiden sadece birkaçının TSE belgeli üretim yaptığı dikkate alındığında ürünlerin 10 kg/m3 yoğunluktan da aşağı üretildikleri ve lambda (k) değerlerinin 0.050 VV/mK'nin üzerinde oldukları açıktır. EPS üreticilerinin, öncelikle 20 yıl boyunca kendi lehlerine olan bu duruma karşı sessiz kalmaları ve bugün XPS'in değerlerine karşı aldıkları tavır düşündürücüdür.

istediğimiz diğer bir konu, yoğunluk kriteri tek başına lambda (X) değeri üzerinde belirleyici değildir. Yüksek yoğunluktaki EPS ürünlerinde daha düşük lambda (X) değeri elde etmek için levhaların standart belirlenen yeterli basma mukavemetine, su emme özelliklerine ve diğer performans kriterlerine uyması gerekir. Tecrübelerimiz, ülkemizde içine mermer tozu katılarak yoğunluğu artırılmış ısı yalıtım malzemeleri olduğunu bize göstermiştir.

- Bahsi geçen prEN 13163 nolu Avru-pa standardı bilimsel bir EPS ürün standardıdır. Bu Standard kapsamındaki sınıflamalarda, % 10 deformas-yonda basma mukavemetleri 30 ile 400 kPa arasında değişmektedir. TS 7316'da ise üst sınır değer 160 kPa (15,7 N/cm2)'dır. Lambda (X) değerleri ise TS 7316'da 0.036 ile 0.046 W/mK arasında değişmektedir. PrEN 13163 Avrupa standardında (Bknz. prEN 13163 Sayfa: 13 Tablo 13) bu değer 0.038 ile 0.047 W/mK arasındadır.

- prEN 13163'de yukarda belirtilen kalite kriterleri ayrıntılı olarak verilmektedir. Buna göre üretilen EPS ürünlerinin kendi içinde aşağıdaki parametrelere göre kalite seviyeleri belirlenmiştir,  bunlardan en önemlileri;

1.         Boyutsal toleranslar (Bknz. PrEN 13163 Sayfa: 7 Tablo. 1)

2.         Bükülme mukavemet seviyeleri (Bknz. PrEN 13163 Sayfa: 7 Tablo. 2)

3.         %10 deformasyonda basma mukavemeti (kPa) (Bknz.  prEN 13163 Sayfa: 8 Tablo

4.         Yangına direnç sınıflaması (Bknz. PrEN 13163 Sayfa: 8 Tablo. 4)

5.         Belli bir basma yükü altında ve sıcaklıkta deformasyon (Bknz. prEN 13163 Sayfa: 9 Tablo 5

6.         Daldırma yoluyla uzun sürede su emme (Bknz.  prEN 13163 Sayfa:9Tablo7)

7.         Difüzyon yoluyla su emme (Bknz.   PrEN 13163 Sayfa: 10 Tablo 8)

8.         Dinamik sıkılık(Bknz.   PrEN 13163 Sayfa: 10 Tablo 9)

-TS 7316 revizyonu çalışmalarında, prEN 13163 nolu Avrupa standardının esas alınması sevindirici ve desteklediğimiz bir gelişmedir. Dikkat edilmesi gereken önemli hususlardan en önemlisi de Tablo D.1 (Bknz. prEN 13163 Sayfa:23-24)'dir. Bu tabloda EPS sınıflarına göre kullanım detayları çok açık belirtilmektedir. Burada EPS 30-50-65-80-100-150-200-300-400 gibi sınıflara ayrılmıştır. Ancak basma mukavemet değerleri dikkate alınmadan bu standardtan sadece lambda (Â.) ve yoğunluk değerleri baz alınarak TS 7316'nın revizyonu büyük bir teknik hata olacaktır. TS 7316 revizyonu çalışmasının bilimsel gerçeklere dayanması için, EPS sınıflamasına ve performansına etkiyen bütün parametrelerin ve karşılaştırmaların göz önüne alınarak hazırlanması ve uygulama detaylarının, kalite parametrelerine uygun EPS sınıflamasının yapıldığı bir standard çalışması olmalıdır. Aksi taktirde tek başına performans kriteri olarak önem teşkil etmeyen yoğunluk değeri göz önüne alınarak yapılmış bir revizyon, yukarıdaki teknik parametrelere göre sınıflanıp uygulama detayları gösterilen EPS ürünlerinin, ülkemizde yanlış kullanımına izin verip haksız rekabete yol açacaktır.

İddia 2:

EPS'de şişirici gaz olarak çevreye ve sağlığa zararı olmayan "pen-tan" gazı kullanılırken, XPS'de ozon tabakasına zarar verici "CFC'Iar veya onun türevleri kullanılmaktadır.

Yanıt:

-          CFC şişirme gazları 1992 yılına kadar tüm Dünya'da yaygın olarak kullanılmıştır. Ancak gelişen Çevre politikaları sonucunda, dünya çapında XPS üreticisi olan ana firmamız 1992 yılından itibaren CFC kullanımını bırakmıştır. Bunun yerine ozon etkisi % 90 azaltılmış olan HCFC gazları kullanil-maktadir. Bu gazlar sadece Türkiye'de değil Avrupa ve Amerika'da halen kullanılmaktadır. Avrupa'da 2002 yılına kadar, Amerika'da ise en az 10 yıl süre ile kullanımına devam edilecektir. Buna rağmen ana firmamız Avrupa Birliği üye ülkelerindeki 9 tesisini ozon etkisi sıfır olan C02 şişirme gazına dönüştürmektedir. Avrupa birliği dışında kalan Türkiye, Macaristan ve Amerika'da bulunan üretim tesislerinde ise bir süre daha HCFC şişirme gazı kullanmaya devam edilecektir. HCFC şişirme gazlarıyla üretilen XPS ürünleri, diğer kalite performans kriterlerine uyularak üretildiğinde, başlangıç lambda (A.) değeri 0.018-19 W/mK civarındadır. Yine uluslararası standardlarda ve ülkemizde Avrupa standardı esas alınarak hazırlanmış olan TS 11989 nolu stan-dard'da yer aldığı üzere XPS ürünlerinde lambda değerleri 90 günlük süre sonunda kararlı hale gelmektedir. Kaldıki 0.028-0.031 W/mK değerlerini tereddütle karşılayan PÜD, halen İngiltere'de HCFC gazının kullanılmakta olduğunu ve XPS hesap değerinin 0.025 W/mK kullanıldığının farkında değildir (Bknz. British Board of Agrement BBA Sayfa: 5).

-          Çevreye zararlı olmadığı iddiasında bulundukları pentan gazının uluslararası kullanımında, bu gazın kullanıldığı üretim tesislerinde, kullanıldıktan sonra doğaya verilmeden önce 3-4 Milyon $ yatırım ile inciniratör (Arıt-ma-Yok edici) tesislerin kurulması gerektiği uluslararası anlaşmalarla belirlenmiş zorunluluktur. Bilindiği üzere pentan gazı, inciniratör tesislerinde dönüştürmeye uğramadan doğaya verilme durumunda, şehirler üzerinde solunum yolu zorluğuna yol açan hava kirlenmesine neden olmaktadır. Bu nedenden dolayı Avrupa ülkelerinde katalitik çeviricili otomobil üretimine zorunlu olarak geçilmiş ve pentan gazı kullanılan üretim tesislerinde inciniratör tesisleri tesis etme zorunluluğu getirilmiştir.

-          Ayrıca lambda (X) değerlerinin zam-landırılması (lambda \esap) konusunda bir başka kriter ısı yalıtım malze

melerinin su emme özelliğidir. Bilindiği üzere su havaya nazaran 25 kat daha fazla ısı iletkendir. XPS ürünlerinin kapalı gözenekli hücre yapıları ve EPS ürünlerine oranla oldukça düşük ve hatta sıfıra yakın su emme özellikleri, XPS levhalarının kullanıldıkları detayda yapı ömrü boyunca aynı ısı yalıtım performansını göstermesini sağlamaktadır. Bütün ürün standard-

larında verilen lambda (X) değerleri laboratuar koşulları dikkate alınarak verilmekte olup, malzemenin şantiye koşullarında depolanması, kullanımı sırasında ve kullanım sonrasında suyla teması durumunda lambda değerlerinin daha da kötüleşeceği dikkate alınmamaktadır.

İddia 3:

EPS ürünlerinin % 30 XPS ürünlerine göre daha ekonomik olmasına rağmen. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Deprem konutlarında neden EPS kullanılmıyor? (Bknz. Yalıtım Dergisi Sayı: 26 Sayfa: 4) Bakanlık müşavirleri neden fayda/maliyet analizi yapmadan ürün seçimi yaptılar?

Yanıt:

-          PÜD Bayındırlık ve Iskan Bakanlığına hitaben yazısında, EPS ve XPS ürünlerin her ikisinin de polistrenin şişirici

eleman ile genleştirilmesi sonucunda elde edildiğini ve iki ürünün de katı faz olarak aynı olduğunu iddia etmektedir. Dolayısıyla maliyetin büyük bölümünü oluşturan hammadde maliyeti göz önüne alındığında ikisi de 30 kg/m3 ve üzerinde üretilmesi durumunda % 30 maliyet farkını oluşturan unsurların neler olduğunu analiz etmek gerekir. 30 - 50 kg/m3 arasin-da yoğunlukta üretilen ürünler ile 10 kg/m3 ve altında üretilen ürünler arasında elbette ciddi maliyet farkı oluşacaktır. Bir ürünün maliyetini belirleyen en önemli unsurlardan biri de, standardlara uygun üretim yapmaktan ve sağlıklı bir kalite kontrol sisteminden geçmektedir. Bu kriterler, yoğunluğun yanı sıra ürünlerin belirlenen minimum basma, çekme, bükülme mukavemetine sahip olması, uluslararası seviyede yangın geciktirici kullanılması (Avrupa'daki Enstitülerde B1 testini geçebilmesi), boyutsal stabilite ve toleransların Avrupa stan-dardlarına uyumu, daldırma yöntemiyle su emmesi, buhar difüzyon değerlerini sağlaması gibi kriterlerdir. Bunlardan birine dahi uyulmaması durumunda ürünlerin tekrar üretim hattına geri döndürülmesi maliyeti artırıcı unsurlardır.

- Bu koşullara uyulmaması durumunda dünya da 28 fabrikada bu ürünü üretmekte olan firmamızın 50 yıllık deneyimi göz önüne alındığında, birim başına düşen maliyet kaçınılmaz olarak daha ucuz olacaktır. Sonuç olarak ülkemizde kalite artırıcı çalışmalardan Standard revizyonu konusunu desteklemekle birlikte, getirilen standardlara uyum konusunda titiz davranılmalıdır. 20 yıl boyunca dünyadaki uygulamaların aksine 10 kg/m3 ve daha düşük üretim yapmaya devam eden bir sektörün fayda/maliyet konusundaki değerlendirmelerini tereddütle karşılamaktayız. TS 7316 revizyonundan önce PÜD'ün, tüm EPS üreticilerini mevcut standarda   yönelik   üretim  yaparak TSE uygunluk belgesi almaya teşvik etmesi gerektiği inancındayız. Böylece mevcut TS 7316 EPS standardına uyum sağlanmış olup, daha gelişmiş Avrupa standardı prEN 13163 göre revizyon talep hakkı doğmuş olur.

-TS 825 Mecburi Standard kapsamında yer alan bütün ısı yalıtım ürünlerinin, detay ve hesap değerlerine uyulmak koşuluyla kullanılmasında tarafımız adına hiç bir sakınca yoktur. Ancak şunu özellikle belirtmek isteriz ki, piyasada 10 kg/m3 yoğunluk ve altında EPS üretimi devam ettiği sürece, yoğunluk ve lambda değerlerinin sadece kağıt üzerinde değiştirilmesi pratik anlamda bir fayda sağlamayacaktır.

İddia 4:

TS 825'de EPS ve XPS ürünlerinin buhar difüzyon direnç katsayıları hatalı konmuştur. Bu ve yukarda sayılan nedenlerle XPS her derde deva, çok pahalı bir ürün haline gelmiştir. Avrupa'da ısı yalıtım anlamında bekledikleri ilgiyi bulamayan XPS, Türkiye'de kapasite artırmaktadır.

Yanıt:

-          TS 825'de yer alan buhar difüzyon dirençleri Avrupa Standardlarından alınmıştır. XPS buhar difüzyon dirençleri m=80-250 arasındadır. TS 11989'a göre pürüzlü ürünlerimizin değeri m=100, zırhlı ürünlerin ise m=200 olarak TSE uygunluk belge ve test sonuçları mevcuttur.

-          XPS fayda/maliyet analizi dikkate alındığında pahalı bir ürün değildir. Fayda/Maliyet hesaplarında, ısı iletkenlik değerine göre eşdeğer kalınlık, yoğunluk, basma mukavemeti ve detayda kullanılan diğer yapı malzemeleri göz önüne alınmalıdır.

-          PÜD'ün yayınlarında ve Bayındırlık ve Iskan Bakanlığı başvurusunda, fayda/maliyet analizi olarak, XPS ve EPS karşılaştırılması kastedilmektedir. Örnek olarak 30 kg/m3 yoğunluklu döşeme için 90 $/m3 fiyatlı XPS ürünü ile 30 kg/m3 yoğunluklu döşeme için 70 $/m3 fiyatlı EPS karşılaştırılmasını görelim. 3 cm XPS yerine 4.26 cm EPS kullanmak gerektiği açıktır. Bu da 90 $/m3 XPS fiyatına karşılık 99.4 $/m3 EPS için para ödemek demektir. Bu bazda bile EPS fiyatı iddia edildiği gibi % 30 daha ucuz olmayıp, aksine % 10 daha pahalıdır. Ayrıca toprağa oturan döşemelerde EPS kullanılma durumunda su ve neme karşı koruma zorunluluğu ve bundan gelen maliyet farkı da hesaba katılmamıştır.

- Avrupa'da yaklaşık 6.000.000 m3/yıl olan toplam XPS kullanımının, ülkemizde sadece 250.000 m3/yıl civarında olması, ve kişi başına düşen kullanım oranı bu iddianın geçersiz olduğunu göstermektedir.

Sonuç:

Ülkemiz ısı yalıtım sektöründe, Avrupa standardları baz alınarak yapılacak revizyon çalışmaları, bilimsel verilere sadık kalınmak koşuluyla desteklenmesi gereken bir süreçtir. Gelişmekte olan ülkemiz için fırsatçı yaklaşımlar, sadece ısı yalıtım sektörünü değil aynı zamanda tüm imalat sanayi için tehdit teşkil etmektedir. Uluslararası kalite düzeyinde üretim yapılması, uluslararası kalite konjektürün-de ülkemizin yer alması için gerekli ve zorunludur. Bu değişim sürecinin sağlıklı yaşanması için, ilgili kamu kurumlarının teknik kadrolarına büyük görev düşmektedir. Sonuç olarak görüşümüz, TS 7316 revizyonu olumlu bir adımdır ve bu revizyon sırasında, atıf yapılan prEN 13163 standardının bütününe sadık kalınmalıdır. Revizyon sürecinin sağlıklı gerçekleşmesi için, halen ülkemizde üretim yapan TSE belgesiz EPS üreticilerinin, mevcut TS 7316 standardına uygun üretim yapması kanımızca bu süreci daha da anlamlı kılar.