Nasıl ki kanındaki şeker miktarı azalan insan halsiz düşerse, az enerji tüketen toplumlar da benzeri şekilde az üreten ve durağan, çok ve akılcı enerji tüketenler ise, dinamik, üretken ve enerjik olurlar. Gelişen teknoloji, artan nüfus ve gerekli tasarruf önlemlerinin alınmaması sebebiyle enerji tüketimi hızla artmakta, buna karşılık enerji kaynakları azalmaktadır. Dinamizmimizi sağlayacak olan enerji tüketimini azaltama-yacağımıza göre, tek seçeneğimiz, enerjinin boşa harcanmasının önüne geçmek amacıyla, enerji tasarrufu yapmaktır. Buna rağmen, 1973 dünya petrol krizine kadar çok ucuz olan enerji fiyatları nedeniyle, yalıtım malzemelerinin kullanımı sınırlı kalmıştır. Fakat 1973'ten itibaren başta petrol olmak üzere tüm enerji fiyatlarının baş döndürücü bir şekilde artması, bütün dünyada hem sanayi, hem de inşaat ısı yalıtım malzemelerinin kullanılmasını adeta kamçılamıştır. Türkiye'de enerji tasarrufu çalışmaları kapsamında yapılan bir araştırmanın sonuçlarına göre enerji tüketiminin sek-törel dağılımı aşağıdaki gibidir.

Konut          %41

Sanayi          %33

Ulaştırma         %20

Tarım           %5

Diğer            % 1

Demek oluyor ki, sadece konut ve sanayi sektöründe etkin bir ısı yalıtımı uygulaması ile, büyük bir tasarruf sağlamak mümkün olabilecektir. Son yıllarda, ülkemizde ısı yalıtımı bilinci diğer ülkeler ile kıyaslandığında çok gecikmeli olsa da, hızla gelişmektedir. 14 Haziran 1999 tarihinde resmi gazetede yayınlanan TS 825 Binalarda Isı Yalıtım Kuralları Standardı ile 08 Mayıs 2000 tarihli resmi gazetede yayınlanan Binalarda Isı Yalıtımı Yönetmeliği, 14 Haziran 2000 tarihinden itibaren ülkemizde inşa edilecek olan tüm ruhsatlı binalarda zorunlu olarak uygulanmaktadır. Bu standardın amacı, ülkemizdeki binaların ısıtılmasında kullanılan enerji miktarlarını sınırlayarak enerji tasarrufu sağlamak ve enerji ihtiyacının hesaplanması sırasında kullanılacak standart hesap metodunu ve değerini belirlemektir. TS 825 de belirtilen hesap metodunu herkesin rahatça kullanabileceği ve hesapları çok kısa bir sürede bitirebileceği bir bilgisayar programı da mevcuttur. Tablo 1 'de 1981 yılı Bayındırlık ve Iskan Bakanlı-ğı Yönetmeliği'ndeki ısı geçirme katsayıları ile 1998 yılı TS 825 standardının revizyonundaki ısı geçirme katsayılarının karşılaştırması görülmektedir. TS 825'in revize edilerek yürürlüğe girmiş olması çok ümit verici olmakla birlikte, henüz Avrupa ülkelerinde her yıl yeniden düzenlenen yalıtım kalınlıkları yakalanamamıştır. Tablo 2'de Türkiye'de ve diğer bazı Avrupa ülkelerinde yürürlükte olan ısı geçirme değerleri karşılaştırması görülmektedir. Grafik 1'de EURIMA (European Insulation   Manufacturers   Associati-on) tarafından yayınlanan Avrupa ülkelerindeki duvar yalıtım kalınlıkları, Grafik 2'de ise çatı yalıtım kalınlıkları görülmektedir.

Binalarda ısı yalıtımı uygulaması ile hem enerji tasarrufu yapılmakta, hem de daha düşük kapasiteli ısıtma veya soğutma ekipmanları seçilerek,ekipman ilk yatırım maliyeti ve işletme maliyetleri önemli oranda azalmaktadır.

Unutulmamalıdır ki TS 825 ile belirlenen yalıtım kalınlıkları minimumdur. Ayrıca ekonomik yalıtım kalınlığı analizi işletme maliyetleri de dikkate alınarak mutlaka yapılmalıdır. Isı yalıtımının ikinci boyutu, çevre ve hava kirliliğinin azalmasına yapmış olduğu katkılardır. Hava kirliliğinin insan sağlığı üzerinde çok büyük olumsuz etkilerinin olduğu bilinen bir gerçektir. Kömür, petrol gibi fosil yakıtların yanması sonucu C02 ve S02 gibi büyük miktarlarda atık gaz, hava kirliliğine neden olmaktadır. Bu atık gaz dünyanın geri yansıttığı güneş ışınlarını da tutarak, dünya sıcaklığının artmasına yol açmaktadır. Bunun uzantısında gelecek yıllarda iklim değişiklikleri beklenmektedir. Asit yağmurları da bitki örtüsü ve canlılara zarar vermektedir. Dünya sağlık örgütünün belirlemiş olduğu 1 m3 havada bulunması gereken S02 oranı maksimum 400 mikrogramdır. Hıfzısıhha Merkezi'nin   1994  Ocak-Şubat-Mart aylarında İstanbul'un değişik semtlerinde yaptığı ölçümlere göre, havadaki S02 miktarları (mg/m3):

7       Ocak        Göztepe         1032

12      Ocak        Göztepe        1041

31      Aralık      Eminönü         1063

6          Ocak        G.O.Paşa    1039

7          Ocak        Şişli       1000

olarak tespit edilmiştir. Anlaşıldığı gibi, sırf yaşadığımız ortama daha az kirletici gaz vererek daha sağlıklı ortamlarda yaşayabilmek için bile ısı yalıtımı yapılması çok gereklidir.

Isı yalıtımının üçüncü boyutu ise ısıl konfordur. Günümüzde özellikle konutlar, insanların toplu bir şekilde bulunduğu ofis ortamları ve alışveriş merkezleri gibi yerlerde ısıl konforun sağlanması ön plana çıkmaktadır. Ancak sadece ortamın ısıtılmasıyla değil, ısıtma sisteminin yapı ve tesisat yalıtımıyla desteklenmesi sayesinde tam bir konfor sağlanabildiği bilinmektedir. İç yüzey sıcaklıklarının düşük olması hava akımlarını arttıracağından, iç ortam sıcaklığı normal düzeyde olsa bile konforsuzluk ortaya çıkartacaktır.  Sanayi tesislerinde de yalıtılmamış borulardan veya armatürlerden kaybolan enerjinin yanı sıra, çalışan insanların, yalıtımsız tesisat elemanlarına dokunmaları sonucu meydana gelecek olan yaralanmalar ve ortamın fazla ısınmasından doğan sistem arızaları da istenmeyen durumlardır.

Yalıtım malzemeleri, genelde bina yalıtımı, teknik tesisat yalıtımı ve sanayi tesisat yalıtımlarında kullanılmaktadır. Isı yalıtımı nerede yapılırsa yapılsın, faydalarından maksimum yararlanabilmek için, hangi yalıtım malzemesini nerede ve hangi kalınlıkta kullanmak gerektiği çok iyi analiz edilmelidir.

Yalıtım malzemeleri aşağıdaki gibi sırı ıflandırılabilmektedir.

?          Mineral lifli malzemeler Camyünü, Taşyünü, Seramikyünü

?          Sert Plastik Köpükler Expanded Polistiren (EPS), Extruded Polistiren (XPS), Fenol Köpüğü, Poliüretan

?          Yumuşak Köpükler Flex Malzemeler Elastomerik Kauçuk Köpüğü, Polietilen Köpük

?          Cam Köpüğü, Kalsiyum Silikat türü malzemeler

Bir ısı yalıtım malzemesinden istenilen başlıca özellikler şunlardır: Isı yalıtım malzemeleri, ısı kayıp veya kazançlarını azaltmak amacıyla kullanılır. Isı yalıtım malzemeleri kullanılırken birçok özelliği de bünyesinde bulundurması istenmektedir. En çok aranan özellikler kısaca aşağıda açıklanmıştır.

?          Isı İletim Katsayısı (X): Yalıtım malzemelerinde aranan en önemli özelliktir. Isı iletim katsayısı X değeri ne kadar küçükse, malzeme ısıyı o kadar az geçirir, yalıtım özelliği de o kadar iyidir.

?          Neme Karşı Duyarlılık: Sudan direkt olarak etkilenmemeli ve higroskopiklik veya kapilarite yoluyla dolaylı olarak ıslanıp X değeri yükselmemelidir (kötüleşmemelidir). Sağlığa Etkileri: Üretim, uygulama ve kullanım sırasında sağlığa zarar vermemelidir. Buhar Difüzyon

Direnç Katsayısı (u): Malzemenin buhar difüzyonuna gösterdiği direnci ifade eden buhar difüzyon direnç katsayısı yüksek olmalıdır. Çeşitli Kuvvetlere Dayanıklılığı: Kullanım yerine göre basınca, çekmeye, gerilmeye mukavemeti, elastikiyeti, kırılganlığı ve sarsıntıya dayanıklılığı verilmelidir.

Direnci: Korozyon, çürüme, küflenme, haşarat barındırma gibi etkenlere karşı direnci olmalıdır.

Şekil Değiştirmezliği: Fiziksel etkiler ve ısı değişiklikleri sonucu boyut ve şekil değiştirmemesi, küçülmemesi ve büyümemesi istenir. Aksi halde değişiklik değerleri verilmelidir. Ayrıca ıslanma sonucu boyut değiştirmesi istenmez.

. Sıcaklığa Dayanma ve Yanma Durumu: Isı yalıtım malzemesinin hangi sıcaklıklar arasında kullanılacağı belirtilmeli, alev ve yanmaya karşı dayanıklı olmalıdır. Yanması sonucu boğucu ve zehirleyici gaz çıkartmamalıdır

Kullanılabilirliği: Boyutları taşınmaya ve uygulamaya müsait, işçiliği kolay olmalıdır

Gözenek Yapısı: Açık veya kapalı gözenekli olduğu belirtilmelidir.

Yoğunluğu: Kullanım yerine göre olabildiğince az yoğunlukta olmalıdır.

Genel Özellikler: İçerdiği malzemeler, hücre yapısı, yoğunluğu, piyasaya arz şekli ve boyutları verilmiş olmalıdır.

Ekonomikliği: Yalıtım malzemesi, benzerleriyle karşılaştırıldığında ekonomik bir fiyata sahip olmalıdır.

Ayrıca, atmosfer şartlarına ve asitlere karşı dayanıklı olmalıdır.

Tesisat yalıtımı yapılırken genellikle vana ve armatürlerin de yalıtılması gerektiği göz ardı edilir. Zannedildiğinin aksine, yalıtılmamış olan vana ve armatürler, çok büyük enerji kayıplarına sebep olurlar. Bu yüzden de mutlaka yalıtılmaları gerekir. Sadece yalıtım yapmakla sağlanacak olan enerji tasarrufu ve çevre kirliliğinde meydana gelecek olan azalma, çok önemli mertebelerdedir. Bu yüzden de mevcut yapı ve tesisatların da ısı yalıtım önlemleri alınmalı, yeni yapılacak olan yapılarda ve tesisatlarda gerçek anlamda ısı yalıtımı yapılması sağlanmalı, ısı yalıtım yönetmeliklerinin uygulanması için kontrol mekanizması sıkı tutulup, yönetmelikler re-vize edilerek güncelleştirilmeli, tüm ülkede ısı yalıtımı bilinci oluşturulmalıdır.

Enerjinin verimli kullanımı:

?          Ekonomik kazanç

?          Temiz bir çevre

?          Konforlu bir hayat

Kaynaklar:

1.         ALTIN, V. Dostumuz mu Düşmanımız mı?, Bilim Teknik Dergisi

2.         KARAKOÇ, T.H.- BİNYILDIZ, E.-TURAN, O. Binalarda ve Tesisatlarda Isı Yalıtımı, ODE Teknik Yayınları No: G 20, Eylül 1999

3.         EURIMA (European Insulation Manufacturers Association) Yayınları