TEKNİK MAKALE 27. Sayı (Kasım Aralık 2000)

Poliüretan, ısı yalıtımı uygulamalarında kullanılan malzemeler içinde önemli bir yere sahiptir. Isı yalıtımı amacı ile, poliüretan köpükten mamul prefabrik çeşitli malzemeler (boru, levha), poliüretan dolgulu malzemeler (sandwch paneller), koruyucu ceketli enjeksiyon uygulamaları, ve sprey şekillerinde poliüretan tüm dünyada yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu uygulamaların her birinde uygulamaya bağlı özellikler içeren ve farklı formülasyonlarda poliüretan kullanılmaktadır.
Bu uygulama ve kullanım şekilleri içinde sprey uygulamaları son yıllarda ülkemizde yaygınlık kazanmıştır. Gerek ısı yalıtımına verilen önemin artması ve gerekse poliüretan sprey yöntemiyle yapılan uygulamaların birçok avantajının olması tercih sebebi olmaktadır. Ancak gerek uygulama yöntemi, gerek malzemenin özelliklerinin kullanıcı tarafından yeterince ya da doğru olarak bilinmemesi nedeniyle zaman zaman hatalı uygulamalar yapılmakta veya uygulamadan farklı işlevler de beklenmektedik.

Gerekli spesifikasyonlarda hammadde kullanılarak, sprey makinesi ile uygun yüzey ve hava koşullarında yapılan poliüretan sprey uygulamaları pek çok avantaja sahiptir. Bu avantajları kısaca şu şekilde sıralayabiliriz.

- Uygulamanın makine ve eğitimli personelce yapılması nedeniyle uygulama hatalarının bertaraf edilmiş olması.

- Uygulamanın her türlü girintili-çıkıntılı yüzeyde hiçbir boşluk bırıkmadan ve yüzeyin şekline uygun olarak yapılabilmesi.

- Uygulama sırasında yapıştırıcı ya da montaj elemanı gerektirmemesi ve bu nedenle oluşan ısı köprüleri ve bozulmaların olmaması.

- Uygulamanın yekpare ve eksiz oluşu nedeniyle ısı köprülerinin olmaması.

- Uygulama sonrası elde edilen yüzeyin eksiz ve rijit bir halde olması nedeniyle haşare yuvalanmasına ve geçişine imkan vermemesi.

- Gerektiğinde tamirinin ve ek yapılmasının oldukça kolay, ekonomik ve sakıncasız olması.

- Kapalı gözenekli yapısı nedeni ile lifli malzemelerle karşılaştırılmayacak ölçüde yüksek buhar geçiş direncine sahip, ısı iletkenliğinin düşük olması.

- Kapalı ve darbe söz konusu olmayan ortamlarda üzerine herhangi bir kaplama gerektirmiyor olması.

- Kısa sürede büyük metrajlarda uygulanabilmesi ve kullanıma hazır hale gelmesi, (reaksiyon süresi ortam koşullarına bağlı olarak 3-9 sn, arasında tamamlanmaktadır).

- Nakliye, büyük stok hacmi gerekliliği, fire ve çevre kirliliği sorunlarının az düzeyde yaşanması.

Yukarıda belirtilen avantajlara sahip olması pek çok durumda poliüretan sprey uygulamalarını öncelikli tercih edilir kılmakla birlikte elbette yanlış uygulama ve kullanımlardan da kaçınmak gerekmektedir. Isı yalıtımı olarak avantajları nedeniyle bu malzeme ve uygulamayı seçenlerin aşağıdaki hususlara mutlaka dikkat etmeleri gerekmektedir.

- Poliüretan sprey sistemi ısı yalıtımı uygulaması olup, su yalıtımı amaçlı değildir.

- Malzemenin kapalı gözenek yapısı (% 90-95) nedeni ile içine rutubet nüfuz etmemekle birlikte, açık havada bırakılan sprey uygulamalarında önlem almak gerekmektedir.

- Poliüretan sprey sistemi, güneş ışınlarına sürekli maruz kalması halinde yüzeyinde tozunma meydana gelmektedir. Böylece malzemenin kapalı gözenek yapısı deformasyona uğrayarak zaman içerisinde bünyesine rutubet alır. Dolayısı ile uygulamayı takiben bir an önce malzemenin üzeri kapatılmalıdır.

- Teras uygulamalarında malzemenin güneş ışığına karşı korunmasının yanı sıra darbe dayanımı göz önüne alınmalı, insan hareketi olacak mekanlarda üzeri mutlaka kaplanmalıdır.

- Uygulama yapılacak yüzeylerin toz, yağ ve diğer gayri safiyetlerden arındırılması ve ıslak olmaması gerekmektedir.

- Malzemenin bitmiş yoğunluğu 35 kg/m3 altında olmamalı, zeminlerde bu daha yüksek tercih edilmelidir.

Tüm yalıtım uyulamalarında olduğu gibi poliüretan sprey uygulamalarında da sağlıklı ve doğru sonuçlara ulaşabilmek ve yapılan harcamanın karşılığını almak için yukarıdaki temel konulara dikkat edilmelidir. Aksi takdirde gerek ısı yalıtım değeri, gerek diğer avantajları nedeni ile ideal bir sistem olan bu uygulamanın ömrü kısalacak ve kendisinden beklenen verimi sağlamayacaktır. Elbette bunu önlemenin birincil yolu da biz tedarikçilerden çözüm bekleyen kullanıcıların doğru yönlendirilmesi ve bilgilendirilmesi olmaktadır.