TEKNİK MAKALE 35. Sayı (Mart Nisan 2002)

İlhami ÖZKAN Santim Ltd.Turizm Sektörü’nün dış ticaret açığının kapatılmasında ne denli önemli bir konumda olduğu son yıllarda daha iyi anlaşılmaktadır.
Ülkemizin bulunduğu iklim kuşağı , sahip olduğu doğal ve tarihi değerler bu sektörün önümüzdeki dönemde ülke ekonomisinde daha önemli bir noktaya geleceğinin en önemli kanıtlarıdır. Özellikle iki yıldır sektörde yaşanan canlılık gerek yeni yatırımların hayata geçirilmesini, gerekse mevcut tesislerin elden geçirilmesini gündeme getirmiştir. Bu yazımızda, ülke ekonomisine önemli döviz girdisi sağlarken, dışa bağımlı olduğumuz enerji harcamaları da işletme giderleri içinde büyük pay tutan turistik tesislerde karşılaşılan ısı yalıtım sorunlarını inceleyeceğiz.  

Ülkemizdeki turistik tesislerin önemli bölümü Akdeniz Bölgesinde yer almaktadır. Yaz turizmine endeksli faaliyet gösteren bu tesislerde ise soğutma ve havalandırma sistemleri büyük önem taşımaktadır. Bu yüzden tesislerin tümünde oldukça yüksek kapasiteli sistemler ve cihazlar kullanılmakta, bu ise büyük enerji kullanımını ve harcamalarını gündeme getirmektedir. Yapım aşamasında yeterince önemsenmemesi yada en az maliyetle yatırımı tamamlayıp işletmeye alabilme kaygısı ile gereğince yapılmayan ısı yalıtım uygulamalarını sıkça gözlemekteyiz. Yalıtım malzemeleri seçiminde karşılaşılan en önemli sorun ise malzeme kalınlıklarının düşüklüğü ve yetersiz m ve l değerlerinin kullanımıdır.  Bu ise  işletme sırasında ciddi sorunları gündeme getirmektedir. Turistik tesislerde karşılaşılan ısı yalıtım sorunlarını iki başlık altında toplayabiliriz.

Yapı Yüzeylerindeki Sorunlar:

Yapının çatı ve dış duvarlarında yapılması gereken ısı yalıtım uygulamalarının eksik, yetersiz, yanlış veya yapılmamış olması sonucu iki ciddi sorunla karşılaşılmaktadır. Bunlardan ilki ısıtma soğutma sistem harcamalarındaki artıştır. Yapı dış yüzeylerindeki ısı yalıtım yetersizliği hem yüksek kapasiteli cihaz kullanımını, bağlı olarak da yüksek ilk yatırım maliyetini hem de yüksek uzun çalışma süresi, yüksek enerji tüketimi nedeni ile işletme giderlerinde artışı gündeme getirmektedir. Diğer sorun ise yapı yüzeylerinde ısıl farklılıklara bağlı ortaya çıkan tahribatlardır. Isı yalıtımının eksik, yetersiz ya da yanlış uygulanması sonucu yapı dış cephelerinde boya dökülmeleri, sıva çatlak ve dökülmeleri oluşmakta ve dış cephe bakım periyodu kısalarak bu konudaki harcamalar artmaktadır.

Yapı yüzeylerinde yapılan ısı yalıtım uygulamalarında genellikle şu hatalar yapılmaktadır:

-Gerekli hesapların yapılmaması,

-Doğru detayların seçilmemesi,

-Malzeme seçiminde uygun türde ve tipte malzemelerin seçilmemesi,

-Çift duvar arası uygulamaların tercihi sonucu kolon, kiriş ve döşemelerde yalıtımın eksik bırakılması,

-Yalıtım malzemesi seçiminde yetersiz kalınlıkların kullanılması,

-Uygulama sırasında ısı köprülerinin önlenmesine dikkat edilmemesi,

-Yanlış montaj, kaplama ve bitiş malzemelerinin kullanılması.

Isıtma-Soğutma Sistemlerindeki Sorunlar:

Isıtma- soğutma sistemlerinde ısı yalıtımının eksik ya da yetersizliği yine yapı yüzeylerindeki gibi iki temel sorunu gündeme getirmektedir. Bunlardan ilki sitemin gerekli verimi sağlayamaması sonucu daha uzun süreli çalışmasını, bağlı olarak da yüksek işletme giderlerini gündeme getirmektedir. Diğer yandan ise cihaz ve tesisatın ömrü kısalmakta ayrıca soğutma hatlarındaki yoğuşma nedeni ile yapının çeşitli bölümlerinde (asma tavan vb kaplamalarda) tahribatlar oluşmaktadır.

Isıtma-soğutma sistemlerinde yapılan ısı yalıtım uygulamalarında genellikle şu hatalar yapılmaktadır:

-Yalıtım malzemesi seçiminde uygun türde ve tipte malzemelerin seçilmemesi,

-Kullanılacak malzemelerin m ve l değerlerinin önemsenmemesi,

-Yalıtım malzemesi kalınlıklarının yetersiz seçilmesi,

-Vana ve armatürlerde yalıtım uygulanmaması, özellikle ısıtma sistemlerinde bu bölgelerde oluşan ısı kayıplarının dikkate     alınmaması,

-Uygulamada gerekli özenin gösterilmemesi.Gerek yapı yüzeyleri ve gerekse ısıtma soğutma sistemlerinde, ısı yalıtımına  gereken önemin verilmemesi durumunda turistik tesislerde şu sorunlar yaşanmaktadır:

-Yapı dış cephesinde tahribatlar oluşmakta, dış kaplamaların  yenilenme süresi kısalmakta ve bakım onarım giderleri artmaktadır,

-Yüksek kapasiteli cihaz ve sistemlerin kullanılması yoluna gidilmekte ve ilk yatırım harcamaları artmaktadır,

-İstenen ısıl konforu sağlamaya yönelik olarak enerji tüketimi ve harcamaları artmaktadır,

-Çalışma süresi artan cihaz ve sistemlerin ömürleri kısalmakta,bakım ve onarım maliyetleri yükselmektedir,

-Soğutma sistemlerinde ortaya çıkan yoğuşma problemi nedeniyle tesisatlarda ve yapının belirli bölgelerinde tahribatlar     oluşmaktadır,

-İnşaat aşamasında yapılan hataların daha sonra giderilmesi sırasında büyük harcamalar yapılma zorunluluğu ortayaçıkmaktadır.

-Bakım ve onarım işlemlerisüresince tesis hizmete kapatılmakta ve tesisin ekonomik verimliliği azalmaktadır.

Sonuç olarak, bir yandan ilk yatırım, bakım-onarım ve işletme giderlerinin azaltılabilmesi, diğer yandan daha konforlu ve sağlıklı tesislere sahip olabilmemiz için turistik tesislerde ısı yalıtımına gereken önem verilmeli, proje aşamasından işletmeye kadar olan süreçte konu titizlikle ele alınmalıdır. Bu anlamda gerekli hesaplar doğru bir şekilde yapılmalı, detay ve ürün seçimine gereken önem verilmelidir. Yapı dış yüzeylerinde uygun malzeme detaylar kullanılarak mantolama yöntemi ile ısı yalıtımı uygulanmalı, ısıtma Ğ soğutma sistemlerinde ise boru ve kanallardan vana ve armatürlere kadar uygun malzeme ve kalınlıkların seçimi ile titiz uygulamaların yapımına özen gösterilmelidir. Bu şekilde ülkemize döviz temini açısında önemli bir rolü olan tesislerimiz, dışa bağımlılığımızın giderek arttığı enerji konusunda enerjiyi verimli kullanarak önemli bir katkıda daha bulunmuş olacaklardır. Unutmamak gerekir ki enerji tasarrufunun çağdaş yöntemi enerji kullanımını kısıtlamak değil enerjiyi verimli kullanmaktır.