E-Dergi Oku 

Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası Konser Salonu Akustik Düzenlemesi

Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası Konser Salonu Akustik Düzenlemesi

16 Şubat 2009 | UYGULAMA
76. Sayı (Ocak - Şubat 2009)

Yenilenen ve akustik düzenlemesi yapılan CSO Konser Salonu, sanatçıların ve sanatseverlerin büyük beğenisini kazandı.

Ankara'da yer alan Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası Konser Salonu geçtiğimiz sezon yenileme çalışmaları nedeniyle hizmet verememişti. Salon, çalışmalar tamamlandıktan sonra 10 Ekim 2008 tarihinde Devlet Sanatçısı İdil Biret'in konseriyle kullanıma açıldı. Resmi açılış ise 12 Kasım 2008'de Cumhurbaşkanı Abdullah Gül tarafından yapıldı. Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası Konser Salonu yenileme projesinde, Akustik Tasarımcı olarak görev alan ODTÜ Makine Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Çalışkan, salonun akustik düzenlemesiyle ilgili süreci şöyle anlatıyor:

 

"2007 yılının Şubat ayında Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası Yönetimi (CSO) tarafından mevcut (eski) durumu değerlendirmek üzere davet edildim. Başlangıçta en çok şikayet edilen konu olan koltuklarla ilgili sorunların çözümüne katkıda bulunmam isteniyordu. Bunun yanında salon akustiğiyle ilgili çözüm önerilerimi bildirmemi de talep ettiler. Salonda yaptığım ölçüm ve gözlemlerimle salonda çınlamanın yetersiz ve kısa, Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetim Yönetmeliği'nce 25 dBA olması gereken tesisat kaynaklı arka plan gürültüsü düzeyinin protokol sırasında 32 dBA olduğunu saptadım. Tespitlerimi ve çözüm önerilerimi bir raporla CSO yönetimine sundum. Salondaki sorunların yalnızca koltuklarla sınırlı olmadığını, çözüm bekleyen daha ciddi sorunların bulunduğunu bildirdim. Doğuş Holding A.Ş. salonun yenilenmesine sponsor olunca, oluşturulan tasarım ekibine akustik tasarımcı olarak katıldım."

 

"2001 yılında salonda yapılan düzenleme sonucu, koltukların aralarının dar ve sıralara göre farklı olması nedeniyle dinleyici şikayetleri yoğundu. Ayrıca yapılan uygulamada salon yan duvarlarına şeritler halinde halı parçaları yapıştırıldığından salon içinde artan ses yutumu, doğal sesli müzik icrasına uygun olmayan akustik koşullar oluşturuyordu. Bu durum orkestrayı sürekli yüksek düzeyde (forte) müzik icra etmesi zorunluluğuyla karşı karşıya bırakıyordu. Orkestra, özellikle piyano çalması gerektiğinde salondan yeterli yanıt alamıyor, izleyiciler de müziği algılamakta büyük güçlük çekiyorlardı. Senfonik müzik için 1,7 saniyenin üzerinde olması gereken orta frekanslardaki (500 Hz- 1000 Hz) çınlama süresi, 1 saniye mertebesindeydi. Sahne tasarımı ve uygulamasında gerekli özen gösterilmediği için sahnede oluşması gereken/beklenen dağınık alan koşullarının yetersizliği nedeniyle müzisyenlerin sahne içi iletişimi olumsuz etkileniyordu. Bu durumda performans sırasında icracılar birbirlerini işitmekte güçlük çekiyor ve birliktelik sağlayamıyorlardı. Kısacası, eski düzenlenmiş şekliyle salon, konser fonksiyonu amacıyla kullanılamaz haldeydi."

 

"Yapılan gözlem ve saptamalara ek olarak orkestrada yer alan sanatçılarla görüşüldü. Sorunlar her enstrüman grubu liderinden dinlenerek akustik parametreler cinsinden tanılandı ya da teşhis edildi. Sanatçıların yeni düzenlemeden beklentilerini dile getirmeleri ayrıca istendi. Yapılan değerlendirmelerde akustik düzenleme çalışmalarında en başta salonun çınlama sürelerini artırmak amaçlandı. Bunun için salonun tavanı yükseltilerek kişi başına 5 m3 dolayında olan hacim 7,5 m3 mertebesine çıkartıldı. Salon tavanının yükseltilmesi amacıyla mevcut taşıyıcı kirişler arasındaki beton plak taşıyıcı sisteme dokunulmadan kırıldı. Yapı koruma altında olduğu ve çatısı yükseltilemediği için senfonik müzik icra edilen salonların ideal olarak sahip olması gereken kişi başına minimum 9 m3 hacim hedefine yaklaşıldı. Bu bağlamda koltuk yerleşimleri ve salonun arka bölümündeki döşeme eğimi yeniden düzenlendi. Görüş çizgileri de dikkate alınarak koltuk sıraları arasındaki mesafe eşit ve çağdaş standartlarda (95 cm) projelendirildi. Salon havalandırması, mevcut klima santrali ile döşemeden üfleme suretiyle yapıldı ve sahne havalandırmasının bundan bağımsız olarak ayrı, ek bir klima santrali marifetiyle gerçekleştirilmesi öngörüldü. Böylelikle tesisat kaynaklı arka plan gürültüsünün, çağdaş uygulamalara paralel olarak NC-20 gürültü kriterini sağlayacak şekilde mekanik tesisat öğeleri (santral, susturucu, kanal vb) ve çalışma koşulları yeniden tasarlandı."

 

"Akustik raporlarla hedefler ortaya konuldu ve malzeme/detay seçimleri tarafımdan belirlenerek mimari projeyi üstlenen Y.Mimar Özgür Ecevit'e (TÜMPLAN Mimarlık) önerildi. Mimari proje ile akustik hedeflerin somutlaşması amacıyla salon dekorasyonu yeniden tasarlandı. Akustik proje kontrol hizmetleri Niels Jordan (Jordan Akustik, Danimarka) tarafından yürütüldü. Yapının taşıyıcı kirişleri üzerine inşa edilmesi projelendirilen çelik taşıyıcı sistemi ile çatı altında, 80 dB mertebesinde yalıtım sağlayacak yeni yalıtım sistemi statik projeyi üstlenen Adnan Tanferer (YPU) denetiminde geliştirildi. Mekanik tesisat projesini Orhan Gürson (GMD) üstlendi. Elektrik tesisat projesi Arzu İşeri (Matris) tarafından yapıldı. Geliştirilen proje A/Y Mimarlık- ÜÇEL ortak girişimi yükleniciliğinde uygulandı."

 

"Salonun hacim akustiği parametrelerini düzenlemek amacıyla akustik tasarımda bilgisayar benzetimi (simülasyonu) yöntemi kullanıldı. Mimari proje müellifinin geliştirdiği mimari proje esas alınarak oluşturulan daha basit grafik model üzerinde CATT Acoustic yazılımı kullanılarak akustik benzetim yapıldı. Elde edilen sonuçlar akustik proje kontrol müşaviri Niels Jordan tarafından ODEON yazılımı kullanılarak gerçekleştirilen akustik benzetim sonuçlarıyla karşılaştırıldı. Her iki yazılımın verdiği sonuçların örtüştüğü anlaşıldıktan sonra mimari proje kesinleştirildi. Çınlama süreleri, netlik ya da berraklık (clarity-C80), erken yan yansıma oranları (LF), ses düzeylerinin salon içinde dağılımı göz önüne alınan akustik parametrelerden bazılarıydı. Akustik benzetim çalışmaları sonucunda elde edilen veriler hedeflerle örtüşüyordu. Bu bulguları şöyle özetleyebiliriz:

·         Senfonik müzik amaçlı kullanım için dolu salonun çınlama ve erken sönümleme karakteristiği, özellikle Mozart ve Beethoven gibi bestecilerin eserlerinin icrasına uygun bulunmuştur. Ayrıca Oda Müziği ve Barok müzik içerikli işlevler için de gerekli akustik koşulların oluşacağı öngörülmektedir. Orta frekanslarda yaklaşık 1,8 s çınlama süresi elde edilmesi mümkün gözükmektedir.

·         Erken yan yansıma oranlarının (Early Lateral Fraction) tüm salonda çok düzenli ve senfonik müziğe de uygun değerlerde gerçekleşeceği anlaşılmıştır. Özellikle yan duvarlar üzerine yerleştirilen saçıcıların etkinliği açıkça gözlenmektedir. Yenileme çalışmaları sonucunda salonun yüksek erken yan yansıma oranları ile anılacağı düşünülmektedir.

·         Sesin Berraklık (Clarity) parametresinin salondaki dağılımının oldukça düzenli ve normlara (-2dB) uygun olacağı anlaşılmıştır.

·         Salondaki göreceli A-ağırlıklı ses düzeyleri dağılımlarının  düzenli ve normlara uygun olacağı (en yüksek fark 4 dB dolayındadır) görülmüştür. Salon içinde ses düzeyleri arasındaki en yüksek farkın 10 dBA?dan küçük olması ölçütü rahatlıkla sağlanacaktır."

 

"Yapılan akustik benzetim çalışmalarında kullanılan koltuk özellikleri, akustik şartname temel alınarak, Doğuş Holding A.Ş. tarafından açılan ihaleyle temin edildi. İhale şartnamesinde ihaleyi kazanacak üreticilerin koltuklarının akustik özelliklerini boş ve seyircili olarak akredite bir test laboratuvarı marifetiyle ölçtürmeleri ve test raporunu değerlendirmek üzere ihale yetkililerine sunmaları istendi. Sonuçta İtalyan menşeili OnetoOne modeli koltuk, gerek akustik özellikleri gerekse ergonomik ve yangın dayanımı özellikleri açısından uygun bulundu. Diğer malzemeler yurtiçinde üretildiği için tamamen yurtiçi piyasadan temin edildi. Duvarlarda ve ses saçıcı elemanlarda kullanılan ahşap olarak armut doğal kaplamalı kontraplak mimari proje müellifinin tercihi oldu. Alçı plakalar tavanda çok katmanlı ve titreşim yalıtımlı olarak kullanıldı. Salon zemini meşe parke, küçük bir bölümü fuaye ile bütünlük sağlaması açısından Safranbolu menşeili Rustik Yeşil taş olarak seçildi. Akustik yalıtımlı kapılar özel olarak tasarlandı ve Ankara'da üretildi. Çatıda ısı yalıtımı için taşyünü, ses yalıtımı için kurşun ve ahşap yongalı beton levhalar kullanıldı."

 

"Uygulama sonucunda salondaki akustik koşullar tüm sanatseverler tarafından fark edildi ve beğenildi. Orkestra üyeleri mimari projeyle genişletilen ve duvarlarında matematiksel serilere göre oluşturulan ses saçıcı yüzeyler marifetiyle sahne içinde birbirleriyle performans sırasında müziksel iletişimi kurar hale geldiler. Bu sonuçta, sahne üzerinde Niels Jordan'ın önerisiyle oluşturulan ızgara şeklindeki sahne üst yapısının katkısı da hissedilir düzeydeydi. Çınlama süreleri orta frekanslarda yaklaşık 1,75 s mertebesinde ölçüldü. CSO şimdilerde yenilenmiş salonunda haftada iki gece kapalı gişe konser veriyor"

 

Akustik proje kontrol müşaviri Niels Jordan, salonda izlediği provalar ve 12 Kasım 2008 tarihindeki resmi açılış konserinden sonra şu değerlendirmelerde bulundu:

§         "Hissedilen ya da algılanan öznel (sübjektif) çınlama ölçüsü olarak da bilinen erken sönümleme süresinin (Early Decay Time-EDT) bu büyüklükte bir salon için en uygun olan 1,7 s mertebesinde olduğu anlaşılmaktadır.

§         Orkestranın ürettiği sesin berraklığı ya da netliğinin (Clarity-C80) çok yüksek düzeyde olduğu algılanmıştır. Bu hissin oluşmasının nedenleri, salonun ayakkabı kutusu olarak nitelendirilen formu ve eninin kısa ya da dar oluşudur.

§         Salonun nispeten küçük hacmine ve ayakkabı kutusu olarak nitelendirilen formuna bağlı olarak şiddet etkeninin (strength factor -G) yüksek olarak algılanması gerçekleşmiştir.

§         Son olarak da çok tatmin edici bulduğum müzik izlenimi (müzik tarafından çepeçevre kuşatılma- envelopment/intimacy) duygusu ile ilintili yan yansımaların (Lateral Fraction-LF) varlığı yukarıda belirtilen etkenler marifetiyle açıkça hissediliyordu.

§         Duvarlar ve tavandaki saçıcılar/dağıtıcıların varlığı nedeniyle oluşan dağınık ses alanı, salon içinde yankı/eko vb. akustik hataların ve kusurların oluşmasını önlemiş.

§         Prova sırasında arka plandaki havalandırma/klima sistemi kaynaklı tesisat gürültüsünün düzeyi çok düşük."
 


R E K L A M

İlginizi çekebilir...

4 Adımda Dış Cephe Boyama İşlemi

Binaların dış cephelerinin boyanması ile iç mekan boyama çalışmalarının birbirinden çok farklı olduğunu biliyor musunuz?...
14 Ocak 2023

"Yalıtım ve Yapı Kimyasalları Bir Uzmanlık Dalıdır"

ısı-su-ses-yangın yalıtımı ve yapı kimyasalları, tasarımdan uygulamaya kadar tüm yönleri ile "doğru detay" , "nitelikli malzeme" ,...
9 Mart 2021

Garanti Bankası Teknoloji Kampüsü'ne BTM Optigreen ile Spesifik Çatı Çözümü

Yapı malzemeleri sektörünün öncü markalarından BTM; yapımı 2018 yılında tamamlanan Garanti Bankası Teknoloji Kampüsü projesinde tercih edilen BTM Opti...
19 Şubat 2020

 
Anladım
Web sitemizde kullanıcı deneyiminizi artırmak için çerez (cookie) kullanılır. Daha fazla bilgi için lütfen tıklayınız...

  • BAU Teknolojileri Dergisi
  • Boat Builder Türkiye
  • Çatı ve Cephe Sistemleri Dergisi
  • Doğalgaz Dergisi
  • Enerji ve Çevre Dünyası
  • Su ve Çevre Teknolojileri Dergisi
  • Tersane Dergisi
  • Tesisat Dergisi
  • Yangın ve Güvenlik
  • YeşilBina Dergisi
  • İklimlendirme Sektörü Kataloğu
  • Yangın ve Güvenlik Sektörü Kataloğu
  • Yalıtım Sektörü Kataloğu
  • Su ve Çevre Sektörü Kataloğu

©2023 B2B Medya - Teknik Sektör Yayıncılığı A.Ş. | Sektörel Yayıncılar Derneği üyesidir. | Çerez Bilgisi ve Gizlilik Politikamız için lütfen tıklayınız.