Teknik

Intumescent

İNŞ. MÜH. FARUK BİLAL
Hiperma A.Ş. / Teknik Danışman

Intumescent Nedir?

“İntumescent”, İngilizce’de şişen, kabaran, hararetle büyüyen anlamlarına gelmektedir. “Intumescent”, ısıya maruz kaldığında genleşen bir malzemedir; ki bu hacimdeki genişleme, yoğunlukta azalmaya sebep olur. “Intumescent” malzemeler pasif yangın korunumunda kullanılan malzemelerdendir. Bu genleşmeyle beraber kömürleşen malzeme, yangına karşı direnç sağlar.

Intumescent Ürünlerin Tipleri
Yumuşak ve sert kömürleşen Intumescent ürünler olarak ikiye ayrılır. Yumuşak kömürleşen “Intumescent” ürünlere, ısıyı zayıf ileten yapısal çeliklerde kullanılan ince boyalar ile yangın yastıklarında kullanılan Intumescent elyaflar örnek gösterilebilir. Sert kömürleşen “Intumescent” ürünler, ısıyla karşılaştıklarında, patlar gibi ani bir reaksiyon göstererek kömürleşirler. Daha çok plastik boruların duvar döşeme geçişindeki ve dış ortamdaki çeliklerin yangın güvenliğinde kullanılırlar.  

Kullanım Yerleri
Yapısal çelik ve yapısal ahşap için intumescent boyalar kullanılabilir. Ahşabın yangın dayanım süresini artırır ve yangında şişip kabaran tabaka, ahşabın yangından etkilenmesini geciktirir ve yangından sonra temizlenip tekrar boyamak suretiyle yenileme imkanı verir.

Ahşap kapıların yangına dirençli hale getirilmesinde, kapı kanadı ile kasa arasında kapı kanadına veya kasasına gömülü intumescent şeritler kullanılabilir.



Yapı derzlerinde kullanılan intumescent malzemelerin araları sünger dolgulu malzemelerle derze sıkıştırılır, yangın anında intumescent kısımlar şişerek derzi yangına ve dumana karşı belirlenen süre boyunca korurlar. Yapı cephelerinin dışında dış kaplamanın kat geçişlerinde delikli metaller döşenir. Yangın anında bu delikli metal parçanın yüzeyindeki intumescent malzeme şişerek yangın ve duman geçişine engel olur.
Intumescent boru kelepçesi (manşeti) veya sargısı, plastik esaslı borularda veya plastik esaslı hava kanallarında kullanılır. Sargılar standart dışı boru çapları ve düzensiz şekilli geçişler için uygundur. Kelepçe veya Manşetler ise mevcut sistemlerin iyileştirilmesinde kullanılabilir. Mevcut metal boru ve metal hava kanallarındaki yanacak plastik yalıtımlar ve deforme olacak camyünü yalıtım malzemelerinin de açtığı boşlukları yangın ve dumana karşı belirli bir süre için kapatır. 

Alçı levha duvarlardaki elektrik prizlerinden yangın geçişini geciktirmek için intumescent macunlar kullanılır.
Sık değiştirilmesi gereken kabloların duvar ve tavan geçişlerinde, içinde intumescent elyaflar olan yangın yastıkları kullanılır. Yangında genleşerek duman ve alevin belirli bir süre boyunca geçişini engeller.

Yangın Yönetmeliğimizden Intumescent Malzemelerin Uygulanabileceği Yerler
Yangın kompartımanlarının etkili olabilmesi için kompartımanı çevreleyen elemanların yangına dayanıklılığı birleşme noktalarında da sürekli olur ve kompartımanlar arasında yangına dayanıksız açıklıklar bulunamaz [m. 24-7]. Yangın duvarlarında delik ve boşluk bulunamaz. Su, elektrik, ısıtma, havalandırma tesisatının ve benzeri tesisatın yangın duvarından geçmesi hâlinde tesisat çevresi, açıklık kalmayacak şekilde en az yangın duvarı yangın dayanım süresi kadar, yangın ve duman geçişine karşı yalıtılır. Yüksek binalarda çöp, haberleşme, evrak ve teknik donanım gibi düşey tesisat şaft ve baca duvarlarının yangına en az 120 dakika ve kapaklarının en az 90 dakika dayanıklı ve duman sızdırmaz olması gerekir [m. 25- 2 ve 3 ]. Cephe (Dış) elemanları ile alevlerin geçebileceği boşlukları bulunmayan döşemelerin kesiştiği yerler, alevlerin komşu katlara atlamasını engelleyecek şekilde döşeme yangın dayanımını sağlayacak süre kadar yalıtılır [m. 25- 2]. Yüksek binalarda ıslak hacimlerden geçen branşman boruları hariç olmak üzere, 70 mm’den daha büyük çaplı tesisat borularının, en az zor alevlenici malzemeden olması gerekir [m. 29- 4]. Yangın güvenlik hollerinin duvar, tavan ve tabanında hiçbir yanıcı malzeme kullanılamaz [m. 34-2]. Kaçış merdivenleri, yangın ve diğer acil hâl tahliyelerinde kullanılan kaçış yolları bütününün bir parçasıdır ve diğer kaçış yolları öğelerinden bağımsız tasarlanamazlar (3). Kaçış merdivenlerinin duvar, tavan ve tabanında hiçbir yanıcı malzeme kullanılamaz [m. 38-2]. Kaçış merdiveni yuvasına ve yangın güvenlik holüne elektrik ve mekanik tesisat şaftı kapakları açılamaz [m. 4 1- 9]. Açık dış kaçış merdiveninin herhangi bir bölümüne, yanlardan yatay ve alttan düşey uzaklık olarak 3 metre içerisinde merdivenin özelliklerinden daha az korunumlu kapı ve pencere gibi duvar boşluğu bulunamaz [m. 42-2]. Kazan dairesi, binanın diğer kısımlarından, yangına en az 120 dakika dayanıklı bölmelerle ayrılmış olarak merkezi bir yerde ve bütün hâlinde bulunur [m. 54-2]. Çatı aralarında kolay alevlenici, parlayıcı ve patlayıcı madde bulundurulamaz. Isıtma, soğutma, haberleşme ve iletişim alıcı ve verici elektrikli cihazlarının çatı arasına yerleştirilmesi gerektiği takdirde, elektrikli cihazlar için yangına dayanıklı kablo kullanılması ve çelik boru içerisinden geçirilmesi gibi, yangına karşı ilave tedbirler alınarak yetkili kişiler eliyle ilgili yönetmeliklere uygun elektrik tesisatı çekilebilir [m. 61-1ve2]. Bütün bina ve yapılarda elektrik tesisatının bir yangın bölmesinden diğer bir yangın bölmesine yatay ve düşey geçişlerinde yangın veya dumanın veyahut her ikisinin birden geçişini engellemek üzere bütün açıklıkların yangın durdurucu harç, yastık, panel ve benzeri malzemelerle kapatılması gerekir [m. 69-1]. Direnç süreleri, tesisatın delip geçtiği döşeme veya duvarın direnç değerine eşdeğer olacaktır. Bu değerler ek3-b ve ek3-c’den temin edilecektir.

Sonuç
Önlemler alınarak ancak yangından korunulabilir. Yangından korunmak için en etkin yollardan biri de pasif yangın yalıtımıdır. Pasif yangın yalıtımının parçalarından biri de intumescent malzemelerdir. Bu tip malzemeleri kullanarak can ve mal kaybımızı en aza indirelim.

Kaynaklar
1. Promat
2. Nullifire
3. 3M
4. Eryafire
5. Denge Yapı
6. Türkiye Yangından Korunma Yönetmeliği
Geri