Sprey Poliüretan Köpük: Daha Hızlı, Daha Etkin, Daha Tasarruflu Yalıtım

Ekrem Budak / İzobedel Genel Müdür Yardımcısı ve Projeler Genel Koordinatörü
Temmuz - Ağustos 2010 / Sayı 85

Yalıtım sektöründe daha dayanıklı, uzun ömürlü, daha çok enerji tasarrufu sağlayan ve az bakım gerektiren malzemelere olan talep gün geçtikçe artıyor. Son yıllarda kullanımı artan ve her türlü binanın yalıtılmasında kullanılabilen poliüretan türlerinden biri de "Sprey Poliüretan Köpük"ler...

Tarihe bakıldığında ilk üretan reaksiyonunun Fransız Kimyacı Charles-Adolphe Wurtz tarafından 1848 yılında yapıldığı görülmektedir. İlk poliüretan patenti ise 13 Kasım 1937?de Alman kimyagerler Otto Bayer ve arkadaşları tarafından alınmıştır. En iyi ısı yalıtım malzemesi olduğu bilinen poliüretanın plastik malzeme yapımında ilk kullanımı ise yine Alman kimyagerler P.Hoppe ve arkadaşları tarafından 1951 yılında yapılmıştır. O zamandan bugüne, dünyadaki poliüretan tüketimi hızla artmaktadır.
 
1952 yılında kullanılan poliüretan miktarı 100 ton iken, 2003 yılında bu rakam 10 milyon tona ulaşmıştır. 2010 yılında ise 14,5 milyon ton olacağı tahmin edilmektedir. Ülkemiz teknolojisi ise poliüretanlarla 1970?li yıllarda tanışmıştır. 1980 sonrasında giderek yaygınlaşan poliüretanlar bugün otomotiv, inşaat, buzdolabı, yatak, mobilya, ayakkabı ve tekstil gibi birçok alanda çok yaygın bir şekilde kullanılan büyük bir sektör halini almıştır. Gelişmiş ülkelerle Türkiye?de kullanılan poliüretan miktarları kıyaslandığında ülkemizde pazarın önünün ne kadar açık olduğu anlaşılmaktadır. Ortalama kişi başı tüketimler Amerika ve Avrupa Birliği ülkelerinde 6-8 kg; Türkiye?de ise 2,5-3 kg civarındadır.
 
Yalıtım sektöründe daha dayanıklı, uzun ömürlü, daha çok enerji tasarrufu sağlayan ve az bakım gerektiren malzemelere olan talep gün geçtikçe artmaktadır. Son yıllarda kullanımı artan ve her türlü binanın yalıtılmasında kullanılabilen poliüretan türlerinden biri de kısaca  SPF olarak adlandırılan ?Sprey Poliüretan Köpük?lerdir. SPF?ler Türkiye pazarı için oldukça yeni bir teknoloji olmasına rağmen inşaat sektöründe temelden çatıya kadar her noktada, endüstriyel çatılar, depolama tankları, soğuk hava depoları, gıda ve hayvan barınakları gibi birçok alanda hızla artan bir kullanım sahası bulmuştur. Gelişmiş ülkelerde yaklaşık kırk yıldan beri bilinen ve kullanılan Sprey Poliüretan Köpük uygulaması, ülkemizde de yavaş yavaş tanınmaya başlamış, 2002 yılında 750 ton olan tüketimi, 2006 yılı itibariyle 1300 ton?lara kadar çıkmıştır. Çok katlı binaların yalıtımında (mantolama) kullanımı henüz pek yaygın değildir; fakat aşağıda açıklanan pek çok avantajı, bu alanda da çok kısa zaman içerisinde yer bulmasını sağlayacaktır.
 
Sprey Poliüretan Köpük (Spray Polyurethane Foam-SPF) Nedir?
Yüksek basınçlı makine ekipmanı yardımı ve sprey uygulama yöntemiyle sıvı olarak yüzeye uygulanan, birkaç saniye içerisinde kendi hacminin 30-40 katına çıkarak köpük halini
alan bir yalıtım malzemesidir.
 
Kabarma ajanı olarak yüksek ısı yalıtım değerine sahip hidrokloroflorokarbon gazları (HCFC) kullanılmaktadır. CFC?lerin (kloroflorokarbon) kullanımı ise 2000 yılı itibariyle ülkemizde
de tamamen kaldırılmıştır. Yerine, global ısınma etkisi CFC?lerin yaklaşık yüzde 10?u kadar olan HCFC?ler kullanılmaktadır. Tamamen HCFC?siz ürünler de mevcut olmasına rağmen, Montreal Protokolü gereği HCFC kullanımı gelişmekte olan ülkelerde 2016 yılına kadar kademeli olarak azaltılmak kaydıyla serbest bırakılmıştır.
 
SPF uygulaması yüksek basınçlı bir makine vasıtasıyla yapılır ve en iyi köpüğü elde etmek için çok iyi bir teknik bilgi ve tecrübeye ihtiyaç vardır.
 
Sprey Poliüretan Köpük (Spray Polyurethane Foam-SPF) Uygulama Biçimi:
Sprey Poliüretan Köpük ile yaşam alanlarının ısı yalıtımı uygulaması hızlı, etkin ve tasarrufludur.
 
Sprey Poliüretan Köpük ile ısı yalıtımı uygulaması, mobil yalıtım aracı içerisinde bulunan özel donanımlı makine ve iki bileşenli sıvı malzemenin, ısıtıcılı hortum yardımıyla uygulama alanına taşınarak, yüksek basınç altında özel sprey tabancası ile uygulama yüzeyine püskürtme olarak uygulanması şeklindedir.
 
Reaksiyonunun çok hızlı olması sayesinde (1-2 saniye) her türlü zor yüzeye uygulama rahatlıkla yapılabilmekte ve malzeme kendini aşağıya bırakmamaktadır. 1-2 dakika içerisinde tamamen kuruyan köpük, sert halini alır.
 
İdeal bir uygulama 3 ya da 4 kat yapılır. Her kat için köpük kalınlığı yaklaşık 1 cm olacak şekilde ayarlanır. Bu kalınlık köpüğün iyi bir boyutsal kararlılığının olması için yeterlidir.
 
Köpüğün ilk katı, yüzeyi ince bir tabaka halinde kapatır. Bu katın, dokunmayla tamamen kuruduğu anlaşıldığı zaman, uygulama son kalınlığa ulaşana kadar kat kat devam eder. Uygulanan sıvı malzeme içerisinde bulunan her hücre yerleştiği alanda 1-2 saniye içerisinde kendi hacminin 30-40 katı kadar genleşerek ek yersiz (ısı köprüsü oluşmaz) ve çok düşük ısı yalıtımı değeri sayesinde (DIN52616 =0,020-0,022 W/mK) diğer ısı yalıtımı malzemelerine göre daha etkin ısı yalıtımı sağlayan bir köpük oluşturur.
 
Yüzeye, yüksek basınç altında püskürtülerek uygulanan malzeme, uygulandığı yüzeyin detay noktalarında kolon, kiriş, girinti ve çıkıntılarına kolay ulaşabilme ve kesintisiz kaplama yeteneği ile ısı köprülerinin tamamen yok edildiği, yatay ve düşey bütün yüzeyde iğne deliğinin bile kapandığı bir yalıtım örtüsü meydana getirir. Uygulama hızlı ve zahmetsizdir.
Günde 500-1.000 m² alanın ısı yalıtımı kaplaması yapılmasına olanak sağlar. Malzemenin uygulama alanına nakliyesi ve depolanmasından, işçilik maliyetlerinden ve zamandan tasarruf ettirir.
 
SPF'nin uygulandığı yüzey formu önemsizdir. Yüzey formu hangi şekilde olursa olsun hiçbir yapıştırıcıya ve mekanik sabitlenmeye ihtiyaç duymadan yüzey formunu alarak kesintisiz
kaplama yeteneği ile ısı köprülerini tamamen yok ederek yapışır. Çok güçlü yapışma özelliğine sahip olduğu için darbe, sarsıntı, tektonik hareketlerden ve titreşimlerden etkilenmez. Esnektir. Yapıyla birlikte çalışır. Yapışan köpüğün ömrü bina ile eşdeğerdir. Uygulanan köpük ile yüzey arasında herhangi bir boşluk kalmaz. Su buharı geçirgenliği sayesinde yüzeyin nefes almasını sağlar. Uygulandığı alanı korozyondan korur ve ömrünü uzatır. Su ile temasında bozulmaz ve uygulandığı yerden ayrışmaz. Asit, baz ve tuzlu ortamlara dayanıklıdır. Bakteri ve haşere barındırmaz, koku yapmaz, çürümez, uzun ömürlü ve çevre dostudur.
 
Sprey Poliüretan Köpüğün Avantajları:
Uygulama son derece basittir. Minimum maliyetle maksimum yalıtım yapılmasına olanak sağlar. Çatı yalıtımı, dış cephe kaplaması (mantolama), boru ve tank yalıtımı, soğuk hava depoları, dondurucular, klima kontrollü binalar (mantar çiftlikleri, tavuk çiftlikleri gibi), tanklar ve depolar uygulama alanlarından bazılarıdır.
 
Poliüretan Sprey tekniğinin özellikle gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde çok popüler olmasının birçok nedeni vardır. İyi bir ısı yalıtımı sağlamasının yanı sıra aşağıda belirtilen
birçok avantaja sahiptir:
 
? Isı köprülerini tamamen yok eder.
? Yalıtım süreklidir, çatlak ya da boşluk oluşmaz.
? En zor köşelere dahi ulaşma imkanı sağlar. Böylece soğuk havalarda ısıtma giderlerinden, sıcak havalarda da soğutma giderlerinden maksimum tasarruf sağlar.
? Kapalı hücreli yapısı ve düşük ısı iletkenlikli gazlar ihtiva etmesi poliüretanın bilinen en iyi ısı yalıtım malzemesi olmasını sağlar.
- Ortalama uygulama yoğunluğu 35 kg/m3tür.
- Polietilen hariç her türlü yüzeye (ahşap, kiremit, metal, beton vb.) çok iyi yapışır, monte etmek için ayrıca yapıştırıcı madde veya mekanik sabitlemeye ihtiyaç yoktur.
- Uygulamadan birkaç dakika sonra sertleşir ve üzerinde yürünebilir hale gelir.
- Son derece hafiftir.
- Önemli derecede ses yalıtımı da sağlar. (50-55dB)
- Tek bir işlemle hem ısı yalıtımı hem de su geçirmezlik sağlar.
- Su sızdırmazlık bandı kullanımına gerek yoktur.
- Bünyesinde bakteri ve haşere barındırmaz.
- Su buharı geçirgenliği sayesinde yüzeyin nefes almasını sağlar; böylece yoğunlaşmayı önler
- Uygulama tamamen profesyonel kişiler tarafından yapılır.
- Çok hızlı hareket edebilme ve uygulama kolaylığı sağlar. Malzemenin bir yerde depolanmasına gerek yoktur. Başka bir iş için hızlı bir şekilde yer değiştirilebilir.
- Uygulama çok kısa süre içerisinde tamamlanır. Böylece zamandan tasarruf sağlar. Günde 500-1.000 m2ye kadar uygulama yapılabilir.
- Eski ve yeni tüm yapılara uygulanabilir.
- Sprey işlemi, süreklilik sağlayan özelliği sayesinde (yekpare uygulama) özellikle düzensiz şekilli yüzeylerin (kolon, kiriş, kubbe, çatı vs.) yalıtılmasında büyük kolaylık sağlar. Yüzeye çok iyi yapışarak şeklini alır.
- UNE 23727 standardına göre M3, UNE EN 13501-1 standardına göre Class E alev dayanımı özelliğine sahiptir.
- TS 10981 - Binaların Isı Yalıtımı için Püskürtmeyle Uygulanan Poliüretan Köpük standartına göre uygulaması gerçekleştirilir.
 
Dünyadaki enerji darlığı gerçeği göz önünde bulundurulduğunda, yeni enerji kaynakları ya da enerji tasarrufu sağlayan malzemelerin araştırılmasının önemi apaçık ortaya çıkmaktadır. Bu gerçekler ışığında ülkemizde de binalarda enerji tasarrufu sağlayan yalıtım malzemelerinin kullanımı zorunlu hale getirilmiştir (TS825).
 
Sprey Poliüretan Köpüğün gelişmiş ülkelerde kullanımı gün geçtikçe artmakta ve böylece büyük enerji tasarrufları sağlanmaktadır. Son yıllarda ABD?deki SPF kullanımı inanılmaz düzeylere çıkmıştır (250.000 ton/yıl). İspanya?da ise adeta bir patlama yaparak kısa sürede 50.000 ton/yıl seviyelerine kadar ulaşmıştır. Türkiye 2006 yılı SPF tüketimi ise daha önce belirtildiği gibi yalnızca 1300 ton/yıl olmuştur.
 
Not: Yukarıdaki verilerde BASF Elostragan Türkiye?nin teknik verilerinden yararlanılmıştır.
 
Ekrem Budak / İzobedel Genel Müdür Yardımcısı ve Projeler Genel Koordinatörü


Geri